ดงพญาไฟ ในความหมายของคนเดินทางรุ่นเก่า คือเรื่องเล่าอัน ไม่รู้จบของป่าดงดำอันอุดมสมบูรณ์ สัตว์ป่าหากินอย่างอิสรเสรีและมี อยู่อย่างชุกชุมมากมาย ผืนดินอันอุดมกับตำนานของการบุกเบิก ความดุร้ายของไข้ป่าและความกว้างใหญ่ของดงดิบ ที่บ่อยครั้งก็ พรากคนเดินทางให้จมหายภายใต้ความดิบเถื่อนลึกเร้น ทว่าในคน รุ่นหลังอย่างผม ความลึกและดุร้ายได้คลายความเข้มลงไปค่อนข้าง มากแล้ว

นานนับย้อนกลับไปหลายปีแล้ว ดงพญาไฟ ที่ผมและเพื่อนร่วม ทางได้มีโอกาสขึ้นมาสัมผัสเป็นครั้งแรกนั้น คือความทรงจำบทหนึ่ง ของการเดินทางที่ไม่มีวันลืมเลือน สายลมเย็นชื้นในยามเช้า สายน้ำ ขาวโพลนโจนตัวจากผาหินชันดิ่งลงมาอย่างน่าดู ไอหมอกลอยเคลีย ดงไม้เป็นสายขาวสะอาด กับรอยเท้าอันใหญ่โดของช้างป่าที่ประทับ บนทางด่านเปียกชื้นทิ้งไว้เพียงชั่วอึดใจเก้งร้องด้วยอาการตื่นตกใจ เมื่อเดินพลัดเข้าไปใกล้และมิตรภาพอันอบอุ่นคุ้นเคยจากเพื่อนร่วม ทาง

กาลเวลาหมุนวนทบรอบเดิมพร้อมกับแปลงโฉมบางสิ่งบางอย่างไป ทั้งเพื่อนร่วมทางจุดหมายปลายทาง ระยะเวลา และฤดูกาลที่หมุน เวียนผันเปลี่ยน ทว่าบันทึกจากดงพญาไฟในคราวนั้น ยังแจ่มชัด อยู่ในความทรงจำอันงดงามตลอดมา

สายฝนต้นฤดูเริ่มโปรยละอองลงมาต่อเนื่องเป็นระยะเวลาหลายวัน รวมถึงวันสุดท้ายที่เราเดินทางออกมาจากปางสีดาผืนป่าซึ่งเป็นส่วน หนึ่งของดงพญาไฟในอดีต การเดินทางติดต่อกัน แรมคืนตามที่ ต่างๆ หลายแห่ง ทำให้รายละเอียดในส่วนหลังที่เก็บกลับออกมานั้น มีเรื่องราวใหม่ๆ บรรจุอยู่ในส่วนของความทรงจำพิเศษเพิ่มขึ้นมา บางเรื่องคล้ายเหตุการณ์อันเก่าที่เคยพานพบ ขณะบางเรื่องก็ ประสานปลายปะติดปะต่อเข้าด้วยกันอย่างแจ่มชัด

คล้ายกับภาพต่อบางส่วนที่ขาดหายไปและหาไม่พบได้กลับมา อยู่ในที่ทางของมัน