คณะนิติศาสตร์ เรียนเกี่ยวกับอะไร มีสาขาไหน จบแล้วทำงานอะไร

โดย JOBTOPGUN Editorial Team · อัปเดต 9 พฤศจิกายน 2569

คณะนิติศาสตร์เรียนเกี่ยวกับกฎหมายไทยและวิธีนำกฎหมายไปตอบปัญหาที่เกิดขึ้นจริง

การเรียนเริ่มจากวิชาบังคับอย่างกฎหมายแพ่ง อาญา มหาชน และวิธีพิจารณาความ แล้วค่อยเลือกวิชาหรือสาขาที่สนใจในปีหลัง ๆ

คณะนิติศาสตร์ คืออะไร จบแล้วได้ปริญญาอะไร

คณะนิติศาสตร์คือคณะที่สอนกฎหมายไทยและหลักการใช้กฎหมาย จบแล้วได้ปริญญานิติศาสตรบัณฑิต ชื่อย่อ น.บ. หรือภาษาอังกฤษว่า Bachelor of Laws (LL.B.) ปริญญานี้เป็นจุดเริ่มต้นของงานกฎหมายสายหลัก ทั้งทนายความ นิติกร ผู้พิพากษา และอัยการ

ชื่อคณะทำให้หลายคนสับสน นิติศาสตร์คือคณะที่เรียนกฎหมาย ไม่ใช่นิติวิทยาศาสตร์ (Forensic Science) ที่ใช้วิทยาศาสตร์ตรวจพยานหลักฐาน และไม่เกี่ยวกับ “นิติบุคคล” ของคอนโดหรือหมู่บ้าน

คณะนิติศาสตร์ เรียนเกี่ยวกับอะไรบ้าง

นิติศาสตร์ใช้เวลาส่วนใหญ่กับวิชาแกนที่บังคับเรียน เช่น หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2566 ของธรรมศาสตร์มีวิชาแกน 74 หน่วยกิต และวิชาเลือกทางกฎหมาย 18 หน่วยกิต วิชาแกนครอบคลุมกฎหมายแพ่ง อาญา รัฐธรรมนูญ ปกครอง และวิธีพิจารณาความ แล้วปีหลัง ๆ จึงเลือกเรียนเฉพาะด้านที่สนใจ

วิชาบังคับที่นักศึกษานิติทุกคนเจอ

รายชื่อวิชาในหลักสูตรของธรรมศาสตร์มีทั้งกฎหมายอาญา ภาคทั่วไป กฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง และการฝึกปฏิบัติงานทางกฎหมาย ถ้าแปลเป็นภาษาง่าย ๆ กลุ่มวิชาหลักจะเป็นแบบนี้

• กฎหมายแพ่งและพาณิชย์: เรื่องในชีวิตประจำวัน เช่น สัญญาซื้อขาย เช่าบ้าน กู้ยืมเงิน มรดก และครอบครัว
• กฎหมายอาญา: การกระทำแบบไหนเป็นความผิด และต้องรับโทษอย่างไร
• กฎหมายมหาชน: รัฐธรรมนูญ อำนาจของรัฐ และกฎหมายปกครองที่ใช้เมื่อประชาชนมีเรื่องกับหน่วยงานรัฐ
• วิธีพิจารณาความแพ่งและอาญา: ขั้นตอนของคดีในศาล ตั้งแต่ฟ้อง สืบพยาน จนถึงพิพากษา
• กฎหมายเฉพาะเรื่อง: เช่น กฎหมายแรงงาน ซึ่งคนทำงานทุกคนเจอ ดูตัวอย่างได้ใน กฎหมายแรงงานที่ควรรู้

นิติศาสตร์ ปี 4 เรียนอะไร

ปีสุดท้ายมักเป็นวิชาเลือกในด้านที่สนใจ และบางหลักสูตรมีวิชาฝึกปฏิบัติงานจริง

เช่น ธรรมศาสตร์มีวิชาการฝึกปฏิบัติงานทางกฎหมาย และเชียงใหม่มีวิชาประสบการณ์วิชาชีพทางกฎหมาย (Legal Internship) 3 หน่วยกิต แต่ละคณะจัดไม่เหมือนกัน ให้ดูแผนการเรียนของคณะที่คุณสนใจ

ทำงานไปด้วย เรียนนิติที่รามคำแหงหรือ มสธ.

คนทำงานที่อยากได้ปริญญานิติมักดูมหาวิทยาลัยรามคำแหงและมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (มสธ.) หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิตของรามคำแหง (ปรับปรุง 2565) มี 140 หน่วยกิต วางแผนไว้ 4 ปี ส่วนของ มสธ. (ปรับปรุง 2569) ผู้เข้าศึกษาวุฒิ ม.6 หรือ ปวช. เรียน 22 ชุดวิชา รวม 132 หน่วยกิต

คณะนิติศาสตร์มีสาขาอะไรบ้าง

คณะนิติศาสตร์ส่วนใหญ่มีหลักสูตรเดียว คือนิติศาสตรบัณฑิต แล้วให้เลือกกลุ่มวิชาหรือ “สาขา” ในปีหลัง ๆ ชื่อและจำนวนสาขาต่างกันตามมหาวิทยาลัย กลุ่มที่เจอบ่อยคือกฎหมายแพ่งหรือเอกชน กฎหมายอาญา กฎหมายมหาชน กฎหมายธุรกิจ และกฎหมายระหว่างประเทศ ตารางนี้สรุปจากหลักสูตรของ 4 มหาวิทยาลัย

สอบเข้านิติศาสตร์ TCAS70: รอบ วันสำคัญ และคะแนนที่ใช้

TCAS70 คือระบบคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัยสำหรับปีการศึกษา 2570 คณะนิติศาสตร์รับนักเรียนหลายรอบ รอบ 3 (Admission) ของธรรมศาสตร์และจุฬาฯ ใช้ TGAT ร่วมกับ A-Level สังคมศึกษา ภาษาไทย ภาษาอังกฤษ และอีก 1 วิชา โดยแต่ละหลักสูตรกำหนดสัดส่วนเองบน mytcas.com

วันสำคัญ TCAS70 ที่ต้องจดไว้

รอบ 1 Portfolio แต่ละมหาวิทยาลัยเปิดรับเองตั้งแต่ 15 สิงหาคม 2569 วันสำคัญถัดจากนั้นสรุปไว้ในตารางนี้

เกณฑ์คะแนนของธรรมศาสตร์ จุฬาฯ และเชียงใหม่

ตารางนี้ดึงจากข้อมูลหลักสูตรนิติศาสตร์บน mytcas ณ 9 พฤศจิกายน 2569 ข้อมูลรอบนี้ยังปรับได้ ให้ตรวจอีกครั้งก่อนสมัคร

ไม่เก่งคณิต ไม่ได้แปลว่าเข้านิติไม่ได้ ในรอบ 3 ของธรรมศาสตร์ คณิตศาสตร์เป็นแค่ตัวเลือกหนึ่งของวิชาที่ 5 ที่มีน้ำหนัก 20% และเลือกภาษาต่างประเทศแทนได้ ส่วนจุฬาฯ ให้น้ำหนักวิชาเลือก 20% เท่ากับวิชาอื่น

นิสัยและทักษะที่ช่วยให้เรียนนิติได้ดี

นิติศาสตร์ใช้การอ่านเยอะ ต้องจับประเด็นจากข้อเท็จจริง และเขียนตอบอย่างมีเหตุผล ความจำช่วยได้แต่มักไม่พอ เพราะข้อสอบกฎหมายส่วนใหญ่ให้เรื่องราวมาแล้วถามว่าตัวบทข้อไหนใช้กับเรื่องนั้นอย่างไร คนที่ชอบอ่านและชอบคิดเป็นขั้นเป็นตอนจะได้เปรียบ

นิสัยที่ช่วยได้จริงระหว่างเรียน:

• อ่านตัวบทกฎหมายและคำพิพากษาเป็นประจำ ไม่อ่านแค่สรุป
• ฝึกเขียนตอบแบบวินิจฉัย คือ ยกหลักกฎหมาย ปรับกับข้อเท็จจริง แล้วสรุปให้ชัด
• ตรวจรายละเอียดทุกครั้ง เพราะคำเดียวในสัญญาหรือข้อสอบอาจเปลี่ยนคำตอบ
• ใช้ภาษาไทยให้ชัดและกระชับ ทั้งตอนเขียนและตอนพูด

อยากรู้ว่าตัวเองมีจุดแข็งที่งานกฎหมายใช้หรือไม่ ลองทำ แบบประเมินจุดแข็งของ Super Resume ที่ให้เลือกและเรียงจุดแข็ง 5 อันดับแรก เช่น “รอบคอบ” “มีวิจารณญาณที่ดี” และ “ซื่อสัตย์สุจริต” (ต้องเข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ฟรีก่อนทำ)

จบนิติศาสตร์ทำงานอะไรได้บ้าง

งานของคนจบนิติแบ่งได้สองแบบ แบบแรกต้องมีคุณสมบัติเพิ่มหลังเรียนจบ เช่น ทนายความ ผู้พิพากษา และอัยการ แบบที่สองเริ่มสมัครได้ด้วยปริญญา น.บ. ตามที่ประกาศรับสมัครกำหนด เช่น นิติกรและงานกฎหมายในบริษัท ดูงานที่เปิดรับได้ที่ หางานสายกฎหมาย

ทนายความ

ทนายความทำงานคดีให้ลูกความ ทั้งในศาลและงานเอกสารที่เกี่ยวกับคดี และต้องได้ใบอนุญาตจากสภาทนายความก่อน ดูตำแหน่งที่เปิดรับได้ที่ งานทนายความ

นิติกร

ในราชการ นิติกรเป็นตำแหน่งประเภทวิชาการในสายงานนิติการ และต้องมีปริญญาตรีสาขานิติศาสตร์

ประกาศรับสมัครนิติกรปฏิบัติการ เช่น ของกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กำหนดให้สอบผ่านภาค ก. ของ ก.พ. ระดับปริญญาตรีขึ้นไป และหนังสือรับรองผลสอบภาค ก. ไม่มีวันหมดอายุ

นิติกรปฏิบัติการที่บรรจุใหม่ได้เงินเดือน 18,150–19,970 บาท ตามบัญชีของ ก.พ. ที่ใช้ตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2568 ดูเพิ่มใน ตารางเงินเดือนข้าราชการ

อ่านต่อได้ที่ นิติกรต่างจากทนายความอย่างไร ส่วนตำแหน่งที่เปิดรับดูได้ที่ งานนิติกร และงานภาครัฐอื่น ๆ อยู่ที่ หางานราชการและภาครัฐ

ที่ปรึกษากฎหมายและงานกฎหมายในบริษัท

บริษัทจำนวนมากมีฝ่ายกฎหมายของตัวเอง งานมักเป็นการร่างและตรวจสัญญา และให้ความเห็นกฎหมายกับฝ่ายต่าง ๆ คุณสมบัติขึ้นกับแต่ละบริษัท ดูตัวอย่างตำแหน่งได้ที่ งานที่ปรึกษากฎหมาย

เส้นทางสู่ทนายความ เนติบัณฑิต ผู้พิพากษา และอัยการ

หลังได้ปริญญา น.บ. มีสองเส้นทางที่แยกจากกัน เส้นทางแรกคืออบรมวิชาว่าความกับสภาทนายความเพื่อขอใบอนุญาตทนายความ เส้นทางที่สองคือเรียนหลักสูตรเนติบัณฑิตที่เนติบัณฑิตยสภา ซึ่งเป็นคุณสมบัติหลักของการสอบผู้ช่วยผู้พิพากษาและอัยการผู้ช่วย ร่วมกับอายุและประสบการณ์

ใบอนุญาตทนายความจากสภาทนายความ

ตามพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 ผู้ขอใบอนุญาตต้องมีสัญชาติไทย อายุไม่ต่ำกว่า 20 ปีในวันยื่นคำขอ สำเร็จการศึกษาปริญญาตรีหรืออนุปริญญาทางนิติศาสตร์ และกฎหมายเขียนว่าต้อง “เป็นสมาชิกแห่งเนติบัณฑิตยสภา”

ผู้ขอต้องผ่านการฝึกอบรมของสภาทนายความก่อน เว้นแต่ได้ฝึกหัดงานในสำนักงานทนายความมาแล้วไม่น้อยกว่า 1 ปี

ข้อบังคับว่าด้วยการฝึกอบรมวิชาว่าความแบ่งการอบรมเป็น 2 ภาค คือ ภาคทฤษฎีไม่น้อยกว่า 90 ชั่วโมง และภาคปฏิบัติไม่น้อยกว่า 6 เดือน

ใบอนุญาตทนายความมีอายุ 2 ปีนับแต่วันออก เว้นแต่ใบอนุญาตประเภทตลอดชีพ

เมื่อได้ใบอนุญาตแล้ว ใส่ไว้ใน Super Resume ได้ที่ “ประกาศนียบัตร/ใบอนุญาต” โดยกด “เพิ่มใบรับรอง” แล้วกรอก “ชื่อใบรับรอง/ใบอนุญาต” และ “ออกโดย” (ต้องเข้าสู่ระบบหรือ สร้าง Super Resume ฟรี ก่อน)

หลักสูตรเนติบัณฑิตของเนติบัณฑิตยสภา

ผู้สมัครเป็นนักศึกษาเนติบัณฑิตต้องมีปริญญาตรีทางนิติศาสตร์ การศึกษาแต่ละสมัยแบ่งเป็นภาคหนึ่งและภาคสอง และจะสอบปากเปล่าได้ก็ต่อเมื่อสอบข้อเขียนผ่านทั้งสองภาคแล้ว ค่าธรรมเนียมตามระเบียบที่ใช้ตั้งแต่สมัยที่ 79 (พ.ศ. 2569) เป็นดังนี้

รอบปัจจุบันคือภาค 2 สมัยที่ 79 ภาคปกติบรรยายวันจันทร์ถึงศุกร์ ตั้งแต่ 16 พฤศจิกายน 2569 ถึง 5 มีนาคม 2570 และเปิดรับนักศึกษาใหม่ทางออนไลน์ 21 ตุลาคม 2569 – 1 มีนาคม 2570 ดูรายละเอียดได้ที่ ประกาศรับสมัครนักศึกษาใหม่ของเนติบัณฑิตยสภา

ผู้ช่วยผู้พิพากษาและอัยการผู้ช่วย: สนามใหญ่ สนามเล็ก

ทั้งสองตำแหน่งรับคนหลายทาง ทางหลักคือการสอบคัดเลือกที่เรียกว่า “สนามใหญ่” ส่วน “สนามเล็ก” คือการทดสอบความรู้สำหรับคนที่มีวุฒิเพิ่ม ทั้งสองตำแหน่งต้องมีสัญชาติไทยโดยการเกิด อายุไม่ต่ำกว่า 25 ปี (คัดเลือกพิเศษ 35 ปี) และเป็นสามัญสมาชิกแห่งเนติบัณฑิตยสภา ตารางนี้สรุปจากพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม พ.ศ. 2543 และพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายอัยการ พ.ศ. 2553

ค่าสมัครสอบผู้ช่วยผู้พิพากษาคือครั้งละ 1,000 บาท ดูระเบียบและเอกสารการสอบได้ที่ หน้าระเบียบการสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา

ส่วนอัยการ รอบสนามใหญ่ปี 2569 ของสำนักงานอัยการสูงสุดรับไม่เกิน 300 อัตรา และเปิดรับสมัคร 5 พฤศจิกายน – 4 ธันวาคม 2568 รอบใหม่ให้ติดตามประกาศบนเว็บไซต์สำนักงานอัยการสูงสุด

เริ่มเตรียมตัวหางานสายกฎหมายตั้งแต่ยังเรียน

เริ่มได้ตั้งแต่ปีแรก ๆ เลือกที่ฝึกงานให้ตรงกับเส้นทางที่อยากไป ใช้วิชาฝึกงานของคณะให้คุ้ม และเตรียมเรซูเม่ที่บอกสาขาหรือวิชาเลือก กิจกรรมอย่างการแข่งว่าความจำลอง (Moot Court) และผลการเรียนให้ชัด

ถ้ากำลังหาที่ฝึกงาน อ่านวิธีเขียน เรซูเม่ฝึกงานสำหรับนักศึกษา และเมื่อใกล้จบ ดูต่อที่ เรซูเม่สำหรับเด็กจบใหม่

ใน Super Resume ใส่คณะ “นิติศาสตร์” และ “สาขาวิชา” ได้ในส่วน “การศึกษา” แล้ว Super Resume จัดรูปแบบให้เอง (เข้าสู่ระบบหรือ สร้าง Super Resume ฟรี ก่อน)

คำถามที่พบบ่อย

นิติศาสตร์เรียนกี่ปี

ภาคปกติของธรรมศาสตร์ จุฬาฯ เชียงใหม่ และรามคำแหง วางแผนการเรียนไว้ 4 ปี โดยธรรมศาสตร์กำหนดให้เรียนได้ไม่เกิน 16 ภาคการศึกษาปกติ

เรียนนิติศาสตร์จบยากไหม

ความยากมักอยู่ที่ปริมาณการอ่านและการปรับตัวบทกับข้อเท็จจริง ไม่ได้อยู่ที่การท่องจำอย่างเดียว ถ้าฝึกอ่านคำพิพากษาและเขียนตอบเป็นประจำตั้งแต่ปีแรก จะตามเนื้อหาได้ง่ายขึ้น

จบนิติแล้วเป็นทนายได้เลยไหม

ไม่ได้ ต้องผ่านการอบรมวิชาว่าความของสภาทนายความ (ภาคทฤษฎีไม่น้อยกว่า 90 ชั่วโมง และภาคปฏิบัติไม่น้อยกว่า 6 เดือน) หรือฝึกหัดงานในสำนักงานทนายความไม่น้อยกว่า 1 ปี แล้วจึงขอใบอนุญาต ซึ่งมีอายุ 2 ปี

อยากเป็นผู้พิพากษาต้องทำอย่างไร

ทางหลักคือจบ น.บ. สอบไล่ได้เนติบัณฑิต ประกอบวิชาชีพกฎหมาย เช่น ทนายความ ไม่น้อยกว่า 2 ปี มีอายุไม่ต่ำกว่า 25 ปี แล้วสมัครสอบคัดเลือกผู้ช่วยผู้พิพากษา (สนามใหญ่)

นิติ จบมาตกงานไหม

เราไม่พบตัวเลขทางการเรื่องอัตราการตกงานของคนจบนิติ แต่ปริญญา น.บ. ใช้สมัครงานได้หลายสาย ทั้งนิติกรราชการ นิติกรและที่ปรึกษากฎหมายในบริษัท และเป็นด่านแรกของทนายความ ผู้พิพากษา และอัยการ

แหล่งอ้างอิง

• mytcas.com: TCAS70 ระบบการคัดเลือกบุคคลเข้าศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัย ปีการศึกษา 2570 (ปฏิทิน ประกาศสมัครล่าช้า และข้อมูลเกณฑ์ของหลักสูตร)
• หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• ประกาศสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา เรื่อง กำหนดวันเปิด-ปิดรับสมัครนักศึกษาใหม่ ภาค 2 สมัยที่ 79
• ระเบียบการสอบผู้ช่วยผู้พิพากษา (ศาลยุติธรรม)
• แหล่งที่ระบุชื่อโดยไม่ลิงก์: หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ปรับปรุง พ.ศ. 2566) · โครงสร้างหลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พ.ศ. 2566 · ระเบียบการสมัคร มหาวิทยาลัยรามคำแหง พ.ศ. 2569 · หลักสูตรนิติศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช ปรับปรุง พ.ศ. 2569 · พระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. 2528 · ข้อบังคับสภาทนายความว่าด้วยการฝึกอบรมวิชาว่าความ พ.ศ. 2529 · ระเบียบและประกาศค่าธรรมเนียมของสำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา · พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม พ.ศ. 2543 · พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายอัยการ พ.ศ. 2553 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 127 ตอนที่ 75 ก) · ประกาศสำนักงานอัยการสูงสุด เรื่องการรับสมัครสอบคัดเลือกอัยการผู้ช่วย พ.ศ. 2569 · มาตรฐานกำหนดตำแหน่งนิติกร และหนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1012.3/ว 9 (สำนักงาน ก.พ.)