QA คืออะไร ย่อมาจากอะไร ทำงานอะไร ต่างจาก QC ตรงไหน

โดย JOBTOPGUN Editorial Team · อัปเดต 9 พฤศจิกายน 2569

QA ย่อมาจาก Quality Assurance แปลว่าการประกันคุณภาพ เป็นทั้งชื่องานด้านนี้และชื่อตำแหน่งในประกาศงาน คนทำ QA ดูแลให้วิธีทำงานของบริษัทส่งผลลัพธ์ที่ตรงข้อกำหนดได้สม่ำเสมอ

หลายคนสมัครไปแล้วก็ยังไม่แน่ใจว่าต้องทำอะไรจริง เพราะแต่ละบริษัทใช้คำนี้ไม่เหมือนกัน

ถ้าแยกออกว่าเป็น QA สายโรงงานหรือสายซอฟต์แวร์ และรู้ว่าต่างจาก QC ตรงไหน คุณจะอ่านประกาศงานได้ตรงขึ้น

QA คืออะไร ย่อมาจากอะไร

QA หรือ Quality Assurance คือการประกันคุณภาพ เป็นงานที่ทำให้เชื่อมั่นได้ว่ากระบวนการถูกควบคุมและตรวจสอบได้ เอกสารหลักสูตรของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) อธิบายว่าเป้าหมายคือป้องกันไม่ให้เกิดผลิตภัณฑ์ที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด โดยจัดการตลอดวัฏจักรของผลิตภัณฑ์

บางคนเรียกงานนี้ว่า “รับประกันคุณภาพ” แต่คำที่ใช้กันเป็นทางการคือการประกันคุณภาพ ส่วนคำว่า “ตำแหน่ง QA” หมายถึงคนที่รับงานด้านนี้ในบริษัท

QA ไม่ได้แปลว่าด่านตรวจสุดท้าย งานหลักอยู่ที่การวางระบบไม่ให้ปัญหาเกิดซ้ำ ไม่ใช่รอจับของเสียปลายสาย

QA ก็ไม่ได้แปลว่านั่งทำเอกสารอย่างเดียว เอกสารเดียวกันของ สมอ. นับการตรวจสอบขั้นสุดท้ายเป็นกิจกรรมหนึ่งของการประกันคุณภาพด้วย งานจริงจึงมีทั้งโต๊ะและหน้างาน สัดส่วนต่างกันตามบริษัท

QA กับ QC: ต่างกันที่ระบบกับตัวสินค้า

QA เน้นระบบและการป้องกัน ถามว่าวิธีทำงานของเราทำให้ของดีออกมาได้ทุกครั้งไหม ส่วน QC (Quality Control หรือการควบคุมคุณภาพ) เน้นการสุ่ม ตรวจ และทดสอบของจริงว่าตรงข้อกำหนดไหม สองงานนี้ไม่ได้แข่งกัน ผลตรวจของ QC มักเป็นข้อมูลให้ QA ใช้ปรับระบบต่อ

หลายคนจำว่า “QA ทำก่อนผลิต QC ทำหลังผลิต” แต่คำนี้ไม่ตรงนัก

ตัวอย่างจากเกณฑ์การผลิตยาของไทยระบุให้มีการสุ่มและทดสอบตั้งแต่วัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ งานระหว่างผลิต จนถึงสินค้าสำเร็จรูป ซึ่งเป็นงานฝั่งควบคุมคุณภาพ

ขั้นตอนงาน QC แบบละเอียดอ่านต่อได้ที่ แผนก QC คืออะไร และถ้าคุณสนใจฝั่งนี้มากกว่า ดูตำแหน่งได้ที่ หางาน QC

QA ทำหน้าที่อะไรบ้าง

QA ดูแลขั้นตอนและเอกสารคุณภาพ ตรวจติดตามว่าทุกฝ่ายทำตามจริง ตามหาสาเหตุเมื่อเกิดปัญหา และดูแลเรื่องคุณภาพที่มาจากผู้ขายและลูกค้า รายละเอียดต่างกันตามอุตสาหกรรมและขนาดบริษัท สายซอฟต์แวร์ใช้หลักคิดคล้ายกัน แต่เครื่องมือและเนื้องานเป็นคนละแบบ

หน้าที่ของ QA ในโรงงาน

งานที่ QA ในโรงงานมักเจอมีดังนี้ บริษัทหนึ่งอาจไม่ได้มีครบทุกข้อ

• เขียนและคุมเอกสาร เช่น ขั้นตอนการทำงานและแบบฟอร์มบันทึก
• ทำ audit ภายใน และเตรียมรับ audit จากลูกค้าหรือผู้ตรวจจากภายนอก
• ดูแลการสอบเทียบเครื่องมือวัดให้ผลเชื่อถือได้
• ดูคุณภาพของวัตถุดิบจาก Supplier หรือผู้ขาย
• รับเรื่องร้องเรียนจากลูกค้า แล้วตามหาสาเหตุ
• ร่วมเตรียมงานเมื่อมีสินค้าใหม่เข้าไลน์ผลิต
• ปรับปรุงงานต่อเนื่อง เช่น ใช้วงจร PDCA ลดของเสีย

กฎและมาตรฐานที่ QA ต้องรู้

แต่ละอุตสาหกรรมมีกติกาไม่เหมือนกัน บางเรื่องเป็นกฎหมายบังคับ บางเรื่องบริษัทเลือกทำเอง

• อาหาร: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 หรือ GMP 420 ใช้กับสถานที่ผลิตอาหารเพื่อจำหน่าย โดยมีข้อยกเว้นบางกรณี ตัวอย่างหน้าที่คือสินค้าสุดท้ายต้องมีผลตรวจจากห้องปฏิบัติการของรัฐหรือที่ได้รับการรับรองระบบงาน อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ดูสรุปได้ที่ กองอาหาร อย.
• ยา: ประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการในการผลิตยา พ.ศ. 2569 (ราชกิจจานุเบกษา 3 กรกฎาคม 2569) ให้ผู้รับอนุญาตผลิตยาแผนปัจจุบันทำตาม PIC/S GMP ฉบับ PE 009-17 โดยมีข้อยกเว้นบางภาคผนวก ดูรายการประกาศได้ที่ กองยา อย.
• ISO 9001: สมอ. อธิบายว่าเป็นการจัดระบบบริหารงานเพื่อการประกันคุณภาพ ส่วนคู่มือของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่า ISO ออกมาตรฐานแบบสมัครใจ และบริษัทเป็นฝ่ายเลือกว่าจะขอการรับรองหรือไม่

QA สายซอฟต์แวร์

QA สายซอฟต์แวร์วางแผนการทดสอบ เขียน test case ทดสอบระบบก่อนปล่อยใช้งาน และตามบั๊กกับทีมพัฒนาจนจบ

บางทีมให้ QA ดูแลกระบวนการคุณภาพของทั้งทีมด้วย ชื่อ QA กับ Tester จึงปนกันอยู่บ้าง บางบริษัทแยกเป็นคนละทีม บางบริษัทใช้กับงานคล้ายกัน

งานนี้ต้องเขียนโค้ดไหม คำตอบขึ้นกับตำแหน่ง งาน automation ต้องใช้ ส่วนงาน manual test เน้นการคิดเคสมากกว่า ทักษะเทคนิคตามบทบาทดูต่อได้ที่ Technical Skills สายไอที

รายละเอียดงานทดสอบอ่านเพิ่มได้ที่ งาน Software Tester คืออะไร หรือดูตำแหน่งที่ หางาน Software Tester

คำว่า QA ที่ไม่ได้หมายถึงโรงงานหรือซอฟต์แวร์

ในสถานศึกษา QA จะหมายถึงการประกันคุณภาพการศึกษา ถ้าเจอคำนี้ในประกาศงาน ให้ดูประเภทธุรกิจก่อนว่าเป็น QA แบบไหน

วิธีอ่านชื่อตำแหน่ง QA ในประกาศงาน

คำท้ายชื่อตำแหน่งบอกระดับและลักษณะงานได้คร่าว ๆ Officer มักดูงานประจำ Engineer มักแก้ปัญหาทางเทคนิค Supervisor ดูแลทีม และ Manager ดูแลทั้งระบบ แต่แต่ละบริษัทใช้ไม่เหมือนกัน คุณจึงควรอ่านรายละเอียดงานประกอบทุกครั้ง อย่าตัดสินจากชื่ออย่างเดียว

QA Engineer คือตำแหน่งที่มีสองความหมาย

ในโรงงาน QA Engineer คือวิศวกรด้านคุณภาพ ส่วนในบริษัทซอฟต์แวร์คือคนทดสอบและวางระบบทดสอบ อ่านรายละเอียดงานแล้วจะรู้ทันทีว่าเป็นแบบไหน

ดูตัวอย่างประกาศได้ที่ หางาน QA Engineer ส่วนเรื่องใบ กว. ของงานวิศวกรอ่านได้ใน คณะวิศวกรรมศาสตร์

ทักษะที่งาน QA ใช้จริง

QA ต้องละเอียด อ่านข้อกำหนดเป็น หาสาเหตุเป็น และคุยกับฝ่ายอื่นได้ตรง ๆ สายโรงงานต้องรู้มาตรฐานของอุตสาหกรรมเพิ่ม สายซอฟต์แวร์ต้องออกแบบการทดสอบและใช้เครื่องมือเป็น ตารางนี้สรุปคำที่ประกาศงาน QA ใน JOBTOPGUN มักพูดถึงให้คุณเห็นภาพ

ส่วนนิสัยการทำงาน ใน Strengths Assessment คุณเลือกจุดแข็ง 5 อันดับแรกของตัวเองได้ หน้าแนะนำเปิดดูได้เลย แล้วลงชื่อเข้าใช้หรือสร้าง Super Resume เมื่อเริ่มทำ

จุดแข็งในรายการนั้นที่เราเห็นว่าเข้ากับงาน QA ได้แก่ “ตรวจสอบความถูกต้องในทุกรายละเอียด” “ทำงานเป็นระบบ” “เป็นนักหาสาเหตุของปัญหา” และ “เป็นนักสื่อสารที่ดี”

วุฒิและใบรับรองที่งาน QA มักถาม

ประกาศ QA สายโรงงานใน JOBTOPGUN ส่วนใหญ่ระบุปริญญาตรี มีจำนวนน้อยที่รับ ปวส. สาขาไม่ได้ตายตัว และมักสัมพันธ์กับสิ่งที่บริษัทผลิต เช่น โรงงานอาหารอาจมองหาคนเรียนด้านอาหารหรือวิทยาศาสตร์ ส่วนโรงงานชิ้นส่วนอาจมองหาสายวิศวกรรม

อ่านเรื่องสาขาต่อได้ที่ คณะวิทยาศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ และ สายอาชีพ ปวช. ปวส.

เรื่องใบอนุญาต ในโรงงานยาแผนปัจจุบัน หัวหน้าฝ่ายควบคุมคุณภาพต้องเป็นเภสัชกรที่มีใบอนุญาต ซึ่งเป็นตำแหน่งฝั่ง QC ส่วนหัวหน้า QA แยกต่างหากจะมีหรือไม่ เกณฑ์เดียวกันให้ขึ้นกับขนาดและโครงสร้างบริษัท

ส่วนสายอาหารบางประเภทต้องมีผู้ควบคุมการผลิตที่ผ่านการอบรมตามหลักสูตรที่ อย. รับรอง เช่น น้ำดื่มบรรจุขวดและนมพาสเจอร์ไรส์ ชื่อตามประกาศคือผู้ควบคุมการผลิตอาหาร ไม่ใช่ชื่อตำแหน่ง QA

เรื่องใบรับรอง สายซอฟต์แวร์มีมาตรฐานอาชีพของสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (สคช.) ชื่อ เจ้าหน้าที่ประกันคุณภาพด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ระดับ 5 ต้องมีประสบการณ์อย่างน้อย 2 ปี และระดับ 6 อย่างน้อย 3 ปี

อีกใบที่คนสายทดสอบรู้จักคือ ISTQB ใบระดับ Foundation ไม่มีวันหมดอายุตาม เงื่อนไขใบรับรองของ ISTQB แต่มีประกาศงาน QA ซอฟต์แวร์ใน JOBTOPGUN ไม่กี่รายที่เอ่ยถึง จึงเป็นทางเลือกเสริม

เส้นทางอาชีพ QA และเรื่องที่ควรรู้ก่อนเลือกสายนี้

เส้นทางที่เห็นบ่อยเริ่มจาก Officer หรือ Engineer ไปเป็น Supervisor และ Manager ประสบการณ์ QA ยังใช้ต่อได้ในงานมาตรฐาน งาน Supplier และงานคุณภาพสายอื่น ส่วนงานจริงมักมีแรงกดดัน เพราะบางครั้งคุณต้องบอกฝ่ายผลิตในเรื่องที่เขาไม่อยากฟัง

สายซอฟต์แวร์มีเส้นทางคล้ายกัน จาก Tester ระดับเริ่มต้นไป Senior และ Test Lead หรือ Test Manager แล้วจึงถึง QA Manager

ก่อนตัดสินใจเลือกสายนี้ ลองถามตัวเองว่ารับมือกับเรื่องต่อไปนี้ได้ไหม

• คุณอาจต้องคุยกับฝ่ายผลิตเมื่องานช้าลงหรือของไม่ผ่าน
• ช่วงมี audit หรือเรื่องร้องเรียนอาจงานหนักกว่าปกติ

ถ้ายังลังเลเรื่องการทำงานในโรงงาน ลองอ่าน ข้อดีของการทำงานโรงงาน ประกอบ

ย้ายสายเข้า QA จาก QC ฝ่ายผลิต หรือสายอื่น

เริ่มจากสิ่งที่คุณทำได้แล้ว เช่น ตรวจงาน แก้ปัญหา หรือทำเอกสาร แล้วเล่าเป็นผลงาน

ใน Super Resume ช่อง “ผลงานที่โดดเด่น” คุณเขียนได้ว่าตรวจหรือปรับอะไร และเกิดผลอะไร โดยลงชื่อเข้าใช้หรือสร้าง Super Resume ก่อน

เตรียมสมัครและสัมภาษณ์งาน QA

อ่านก่อนว่าประกาศเน้นระบบ เอกสาร หรือการตรวจ แล้วเตรียมเรื่องจริงจากงานหรือโปรเจกต์ที่ตรงกัน คำถามสัมภาษณ์มักวนอยู่ที่มาตรฐาน วิธีหาสาเหตุ และการคุยกับฝ่ายอื่นเมื่อเห็นไม่ตรงกัน คุณจึงควรมีตัวอย่างจริงอย่างน้อยหนึ่งเรื่องสำหรับแต่ละข้อ

หางานสายโรงงานได้ที่ งานประกันคุณภาพ งานควบคุมคุณภาพ ซึ่งรวม QA กับ QC ไว้ในหน้าเดียว ส่วนสายซอฟต์แวร์อยู่ที่ งานทดสอบและประกันคุณภาพ

ลองซ้อมตอบคำถามเหล่านี้ด้วยตัวอย่างจริงจากงาน การฝึกงาน หรือโปรเจกต์ของคุณ

• QA กับ QC ต่างกันอย่างไร
• ถ้าฝ่ายผลิตเร่งส่งของที่ยังไม่ผ่าน คุณจะทำอย่างไร
• เล่าปัญหาคุณภาพที่คุณเคยตามหาสาเหตุ
• สายซอฟต์แวร์ คุณจะเขียน test case ของหน้าเข้าสู่ระบบอย่างไร

คำถามทั่วไปอ่านต่อได้ที่ คำถามสัมภาษณ์งาน 20 ข้อ ถ้าต้องสัมภาษณ์เป็นภาษาอังกฤษ ดู สัมภาษณ์งานภาษาอังกฤษ เพิ่มได้

ถ้าอยากได้คำถามที่ตรงกับตัวคุณ AI Super Resume Analysis มีส่วน “คำถามเตรียมตัวสัมภาษณ์” จากโปรไฟล์ของคุณ ใช้ได้ฟรี และยิ่งใส่ข้อมูลมากยิ่งตรงตัว โดยลงชื่อเข้าใช้หรือสร้าง Super Resume ก่อน

คำถามที่พบบ่อย

QA เงินเดือนเท่าไร

เงินเดือน QA ขึ้นกับอุตสาหกรรม ประสบการณ์ และระดับตำแหน่ง จึงไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกงาน วิธีที่ตรงกว่าคือเทียบจากประกาศที่ระบุเงินเดือนใน ตำแหน่งงาน QA ที่คุณสนใจ

QA ต้องเรียนจบอะไร

ประกาศ QA สายโรงงานส่วนใหญ่ระบุปริญญาตรี สาขาขึ้นกับสิ่งที่บริษัทผลิต เช่น วิทยาศาสตร์ อาหาร เภสัช หรือวิศวกรรม ไม่มีสาขาเดียวตายตัว

เด็กจบใหม่สมัคร QA ได้ไหม

ได้ ใน JOBTOPGUN มีประกาศ QA ที่รับประสบการณ์ไม่เกิน 1 ปี ลองเล่าโปรเจกต์หรือการฝึกงานที่แสดงว่าคุณละเอียดและหาสาเหตุเป็น

QA ต้องเขียนโค้ดไหม

QA ต้องเขียนโค้ดเฉพาะบางตำแหน่งในสายซอฟต์แวร์ โดยเฉพาะงาน automation ส่วน QA สายโรงงาน การเขียนโค้ดไม่ใช่งานหลัก

ควรเลือก QA หรือ QC

เลือกจากลักษณะงานที่คุณชอบ ถ้าชอบระบบ เอกสาร และการตามหาสาเหตุ ลองมองฝั่ง QA ถ้าชอบตรวจ วัด และทดสอบของจริง ลองมองฝั่ง QC

แหล่งอ้างอิง

• GMP 420, กองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
• รายการประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องการผลิตยา, กองยา สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
• คุณวุฒิเจ้าหน้าที่ประกันคุณภาพด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ระดับ 5, สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ
• Certifications FAQ, ISTQB
• สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม เอกสารหลักสูตร “การจัดการระบบบริหารงานคุณภาพ ISO 9001 : 2015”
• ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการผลิตยา ตามกฎหมายว่าด้วยยา พ.ศ. 2569 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 164 ง
• กรมพัฒนาธุรกิจการค้า คู่มือการจัดทำระบบมาตรฐานคุณภาพ ISO 9001 ธุรกิจให้บริการโลจิสติกส์