Supplier คืออะไร Vendor คืออะไร ต่างกันยังไง ใครทำงานด้วย

โดย JOBTOPGUN Editorial Team · อัปเดต 30 ตุลาคม 2569

Supplier หรือซัพพลายเออร์ คือคนหรือบริษัทที่ส่งสินค้า วัตถุดิบ หรือบริการให้บริษัทของคุณ ส่วน Vendor แปลตรงตัวว่าผู้ขาย ในที่ทำงานจริงสองคำนี้มักใช้แทนกัน และแต่ละบริษัทอาจแยกความหมายไม่เหมือนกัน

ถ้าคุณเคยค้นคำนี้มาก่อน อาจเจอคำอธิบายที่ขัดกันเอง บางที่บอกว่า supplier อยู่ต้นทาง บางที่บอกกลับด้าน

Supplier คืออะไร ภาษาไทยเรียกว่าอะไร

Supplier คือคนหรือบริษัทที่ส่งสินค้าหรือบริการให้อีกองค์กรหนึ่ง และเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทาน (Supply Chain) ขององค์กรนั้น ศัพท์บัญญัติของราชบัณฑิตยสภาใช้คำว่า “ผู้จัดหาสิ่งของ” ในสาขาบริหารธุรกิจ และ “ผู้จัดสนองสินค้า” ในสาขาเศรษฐศาสตร์ ส่วนในออฟฟิศคนมักพูดทับศัพท์ว่าซัพพลายเออร์

Supplier ไม่ได้ส่งแค่ของที่จับต้องได้ งานบริการก็นับด้วย

พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 นิยาม “พัสดุ” ว่ารวมสินค้า งานบริการ งานก่อสร้าง งานจ้างที่ปรึกษา และงานจ้างออกแบบ

คำนี้ขึ้นกับว่าใครเป็นผู้ซื้อ โรงงานที่ส่งชิ้นส่วนให้โรงงานประกอบรถยนต์คือ supplier ของโรงงานประกอบ แต่โรงงานชิ้นส่วนเองก็มี supplier ที่ส่งวัตถุดิบมาให้อีกทอดหนึ่ง

ประเภทของ supplier ที่จะได้ยินบ่อย

Supplier แบ่งได้ทั้งตามสิ่งที่ทำ และตามลำดับชั้นในห่วงโซ่ (Tier)

Vendor คือใคร แปลว่าอะไรในงานจัดซื้อ

Vendor แปลว่า “ผู้ขาย” ตามศัพท์บัญญัติสาขานิติศาสตร์ ซึ่งให้ความหมายเหมือนคำว่า seller และคู่กับ “ผู้ซื้อ” (buyer) ในงานบัญชีเจ้าหนี้ vendor คือคนหรือบริษัทที่ส่งสินค้าหรือบริการให้บริษัท ซึ่งก็คือ supplier นั่นเอง ส่วนในภาษาอังกฤษทั่วไป vendor ใช้เรียกผู้ขายสินค้าแบบใดก็ได้

ในโปรแกรม ERP อย่าง SAP S/4HANA คู่ค้ารายเดียวกันอยู่ในระเบียนเดียว ที่มีทั้งบทบาท Supplier และบทบาท FI Vendor

Supplier กับ Vendor ต่างกันอย่างไร

ไม่มีกฎกลางที่แบ่งสองคำนี้ออกจากกันชัดเจน ศัพท์บัญญัติให้คำไทยต่างกัน คือ supplier เป็นผู้จัดหาสิ่งของ และ vendor เป็นผู้ขาย แต่ในงานจัดซื้อ งานบัญชี และโปรแกรม ERP สองคำนี้ใช้เรียกคู่ค้ากลุ่มเดียวกัน ความหมายจริงจึงขึ้นกับบริษัทและอุตสาหกรรมที่คุณทำงาน

คุณอาจเคยอ่านว่า supplier ขายวัตถุดิบให้โรงงาน ส่วน vendor ขายของสำเร็จรูปให้ผู้บริโภค การแบ่งแบบนี้ไม่ใช่กฎตายตัว

เอกสารที่ใช้ระหว่างบริษัทกับ supplier

บริษัทสั่งของจาก supplier ด้วยใบสั่งซื้อ (PO) ส่วน supplier ส่งของพร้อมใบส่งของ แล้วเรียกเก็บเงินด้วยใบแจ้งหนี้ ถ้า supplier จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ต้องออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขายสินค้าหรือให้บริการ ตาม มาตรา 86 แห่งประมวลรัษฎากร และเอกสารเหล่านี้ทำรวมเป็นชุดเดียวกันได้

ใบสั่งซื้อไม่ใช่ใบกำกับภาษี ข้อหารือกรมสรรพากรเลขที่ กค 0702/พ./189 ระบุว่าใบสั่งซื้อสินค้า “ไม่ใช่ใบกำกับภาษี” จึงไม่ต้องมีรายการตามมาตรา 86/4

ใบส่งของ ใบแจ้งหนี้ และใบเสร็จรับเงิน ทำรวมชุดกับใบกำกับภาษีได้ตาม ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 182) คุณจึงอาจเห็นหัวกระดาษอย่าง “ใบกำกับภาษี/ใบส่งสินค้า” ในเอกสารชุดเดียว

ก่อนจะถึง PO แผนกที่ต้องใช้ของส่งคำขอซื้อให้ฝ่ายจัดซื้อตรวจ แล้วฝ่ายจัดซื้อเทียบราคา สเปก และวันส่งของจาก supplier หลายราย

ดูขั้นตอนเต็มตั้งแต่เปิดใบขอซื้อจนจ่ายเงินได้ในบทความ ใบ PR กับใบ PO ต่างกันยังไง

เกณฑ์ที่ฝ่ายจัดซื้อใช้เลือกและประเมิน supplier

ฝ่ายจัดซื้อไม่ได้เลือกแค่เจ้าที่ราคาถูกที่สุด CIPS สถาบันวิชาชีพด้านจัดซื้อและซัพพลาย อธิบายว่าการประเมิน supplier ดูความสามารถทำตามสัญญาในด้านคุณภาพ การส่งมอบ และราคา โดยให้น้ำหนักแต่ละเกณฑ์ตามสิ่งที่ผู้ซื้อให้ความสำคัญ แล้วเรียงลำดับ supplier ตามคะแนน

สามเรื่องนี้ตรงกับแนวคิด QCD (Quality, Cost, Delivery) ที่เริ่มจากอุตสาหกรรมรถยนต์ และ “ความคุ้มค่า” ไม่ได้แปลว่าของถูก

เกณฑ์ที่พบบ่อยในแบบประเมิน supplier

• คุณภาพ: สินค้าหรือบริการตรงสเปกที่สั่ง
• ราคาและต้นทุนรวม: ไม่ใช่แค่ราคาต่อชิ้น
• การส่งมอบ: ส่งตรงเวลาและครบจำนวน
• กำลังการผลิตและความสามารถด้านเทคนิค: รับงานตามปริมาณที่บริษัทต้องการได้
• บริการและฐานะการเงิน: บริการหลังการขาย และฐานะการเงินของ supplier

วิธีประเมิน supplier

การประเมิน supplier ทำได้ 3 แบบ คือตรวจจากเอกสาร (Desk Appraisal) ใช้ผลประเมินจากหน่วยงานภายนอก (Third-party Appraisal) และเยี่ยมสถานที่ของ supplier (Field Research)

การเยี่ยมสถานที่ใช้กับ supplier ที่มีความเสี่ยงหรือมูลค่าสูง ทั้งหมดใช้ได้กับ supplier รายใหม่และรายที่ใช้อยู่

AVL บัญชีรายชื่อ supplier ที่ผ่านการคัดเลือก

Supplier ที่ผ่านการประเมินจะได้อยู่ในบัญชีรายชื่อที่เรียกว่า Approved Vendor List (AVL) หรือบัญชีรายชื่อผู้ส่งมอบที่ผ่านการคัดเลือก ความสัมพันธ์กับ supplier แบ่งเป็นขั้นได้ดังนี้

• Approved Supplier: ผ่านการคัดเลือก ได้อยู่ในบัญชีรายชื่อ
• Preferred Supplier: ได้รับเลือกเป็นลำดับต้น ๆ
• Certified Supplier: ระบบคุณภาพของ supplier ใช้แทนการตรวจของบริษัทได้ จึงไม่ต้องตรวจสินค้าหรือวัตถุดิบตอนรับเข้า
• Partner Supplier: ทำงานร่วมกันในฐานะหุ้นส่วน

ตัวอย่างจากกฎหมายจัดซื้อภาครัฐ

ฝั่งหน่วยงานรัฐในไทย มาตรา 65 ของ พ.ร.บ.การจัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560 กำหนดว่า เมื่อซื้อด้วยวิธีประกาศเชิญชวนทั่วไปหรือวิธีคัดเลือก ให้คำนึงถึงราคาและพิจารณาเกณฑ์อื่นประกอบ เช่น ต้นทุนตลอดอายุการใช้งาน มาตรฐานสินค้าหรือบริการ บริการหลังการขาย และผลประเมินผู้ประกอบการ ถ้าไม่อาจใช้เกณฑ์อื่นประกอบได้ ให้ใช้เกณฑ์ราคา ส่วนมาตรา 106 และ 107 ให้ประเมินผลงานของผู้ประกอบการแล้วนำผลไปใช้คัดเลือกครั้งต่อไป

ของขวัญจาก supplier

ถ้า supplier ส่งของขวัญหรือเสนอสิ่งตอบแทน ให้ทำตามนโยบายของบริษัท ถ้าไม่แน่ใจ แจ้งหัวหน้าหรือฝ่ายตรวจสอบก่อนรับ

อ่านเพิ่มเรื่อง การตรวจสอบภายใน ว่าช่วยลดความเสี่ยงในองค์กรอย่างไร

งานที่ต้องทำงานกับ supplier ทุกวัน

ตำแหน่งที่คุยกับ supplier ทุกวันคือฝ่ายจัดซื้อ ทั้งเจ้าหน้าที่จัดซื้อ ธุรการจัดซื้อ และ Procurement หรือ Sourcing ถัดมาคือสาย Supply Chain งานคุณภาพ supplier ในโรงงาน และบัญชีเจ้าหนี้ที่ดูแลการจ่ายเงินให้ vendor แต่ละตำแหน่งดูแล supplier คนละช่วงของงาน

หน้าที่จริงในแต่ละบริษัทต่างกันได้ อ่านรายละเอียดในประกาศงานก่อนสมัคร

ธุรการจัดซื้อก็เป็นงานธุรการสายหนึ่ง ถ้าอยากรู้พื้นฐานงานธุรการและแอดมิน อ่าน 10 ข้อควรรู้ก่อนทำงานแอดมินและธุรการ

ถ้าสนใจสาย Supply Chain ดู Career Path สายงานโลจิสติกส์ และถ้าอยากทำงานคุณภาพในโรงงาน อ่านเรื่อง แผนก QC ในโรงงานอุตสาหกรรม

ถ้าคุณอยากเติบโตจากงานเอกสารไปสู่งานวางแผนจัดซื้อ อ่านต่อที่ กลยุทธ์การวางแผนการจัดซื้อ

ถ้าคุณอยู่ฝั่ง supplier

ฝั่งผู้ขาย คนที่คุยกับฝ่ายจัดซื้อของลูกค้าคือเซลล์หรือ AE ดูความต่างของสองตำแหน่งนี้ได้ที่ AE กับ Sale ต่างกันอย่างไร

ลูกค้าที่ใช้โปรแกรม ERP จะเก็บข้อมูลบริษัทของคุณไว้ในระบบ เช่น ชื่อ ที่อยู่ บัญชีธนาคาร และเลขประจำตัวผู้เสียภาษี

เอกสารที่ขอแต่ละบริษัทไม่เหมือนกัน ถามฝ่ายจัดซื้อของลูกค้าว่าต้องกรอกแบบฟอร์มอะไร

คำถามที่พบบ่อย

ซัพพลายเออร์ภาษาไทยเรียกว่าอะไร

ศัพท์บัญญัติของราชบัณฑิตยสภาใช้คำว่า “ผู้จัดหาสิ่งของ” ในสาขาบริหารธุรกิจ และ “ผู้จัดสนองสินค้า” ในสาขาเศรษฐศาสตร์ ส่วนในที่ทำงานคนมักเรียกทับศัพท์ว่าซัพพลายเออร์

Supplier กับ Vendor ใช้แทนกันได้ไหม

ในงานจัดซื้อและบัญชีมักใช้แทนกันได้ ถ้าบริษัทของคุณแยกความหมายไว้ ให้ยึดตามที่บริษัทเรียก

บริษัทเดียวเป็นทั้ง supplier และผู้ซื้อได้ไหม

ได้ บริษัทเป็น supplier ของคนที่ซื้อของจากบริษัทนั้น และเป็นผู้ซื้อเมื่อสั่งวัตถุดิบหรือบริการจาก supplier ของตัวเอง

ขอใบเสนอราคาจาก supplier หลายเจ้าเสียมารยาทไหม

ไม่เสียมารยาท การเทียบราคา สเปก และวันส่งของจากหลายเจ้าเป็นงานปกติของฝ่ายจัดซื้อ

ใบสั่งซื้อ (PO) ใช้แทนใบกำกับภาษีได้ไหม

ไม่ได้ กรมสรรพากรตอบข้อหารือไว้ว่าใบสั่งซื้อไม่ใช่ใบกำกับภาษี ถ้า supplier จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม supplier ต้องออกใบกำกับภาษีทุกครั้งที่ขายตามมาตรา 86

แหล่งอ้างอิง

• กรมบัญชีกลาง (e-GP), พระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 134 ตอนที่ 24 ก): gprocurement.go.th
• กรมสรรพากร, ประมวลรัษฎากร มาตรา 86 และ 86/4: rd.go.th/5208.html
• กรมสรรพากร, ข้อหารือเลขที่ กค 0702/พ./189 กรณีรายการในใบสั่งซื้อสินค้า: rd.go.th/40710.html
• กรมสรรพากร, ประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม (ฉบับที่ 182): rd.go.th/44941.html
• CIPS, Glossary of Terms (Supplier appraisal, Approved supplier list, Tier 1 supplier): cips.org
• สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, ฐานข้อมูลศัพท์บัญญัติ (ค้นคำ supplier, vendor, invoice)