SKU คืออะไร ย่อมาจากอะไร ตั้งรหัสยังไง พร้อมตัวอย่าง
สรุปสั้น ๆ
- SKU ย่อมาจาก Stock Keeping Unit คือรหัสที่ร้านหรือบริษัทตั้งเองให้สินค้าแต่ละแบบ เช่น แต่ละสี แต่ละขนาด หรือแต่ละแพ็ก ไม่ได้ตั้งให้สินค้าทีละชิ้น เสื้อสีดำไซซ์ M ทุกตัวจึงใช้ SKU เดียวกัน
- SKU ที่ดีสั้น ไม่ซ้ำ ไม่นำกลับมาใช้ใหม่ และอ่านเป็นส่วน ๆ ได้ เช่น TS01-BLK-M (รุ่น-สี-ขนาด) SKU ไม่ใช่บาร์โค้ด บริษัทในไทยได้เลขบาร์โค้ดมาตรฐานจากการเป็นสมาชิกสถาบันรหัสสากล (GS1 Thailand) ส่วน SKU เป็นรหัสภายในของบริษัทเอง
- SKU เป็นงานประจำวันของพนักงานสต็อกและคลังสินค้า ฝ่ายจัดซื้อ แอดมินร้านออนไลน์ และ Merchandiser ถ้าสนใจงานสายนี้ ดู งานโลจิสติกส์และคลังสินค้า บน JOBTOPGUN ได้เลย
SKU ย่อมาจาก Stock Keeping Unit เป็นรหัสที่ช่วยให้ทุกคนในร้านหรือบริษัทบอกได้ทันทีว่าของชิ้นนี้คือรุ่นไหน สีไหน ขนาดไหน ไม่มีหน่วยงานใดออกรหัสนี้ให้ ร้านหรือบริษัทกำหนดรูปแบบเองทั้งหมด
คุณอาจเจอคำนี้ในประกาศงานที่เขียนว่า “ดูแลสินค้าหลายพัน SKU” หรือเพิ่งเริ่มงานใหม่แล้วถูกขอให้สร้างรหัสสินค้าหรือนับสต็อกตาม SKU
บทความนี้อธิบายความหมาย วิธีตั้งรหัสพร้อมตัวอย่าง ความต่างจากบาร์โค้ด และงานที่ใช้ SKU ทุกวัน
SKU คืออะไร ย่อมาจากอะไร
SKU (Stock Keeping Unit) คือรหัสที่ธุรกิจกำหนดให้สินค้าแต่ละรายการที่เก็บในสต็อกและขาย สินค้ารุ่นเดียวที่มีหลายสีหรือหลายขนาดจึงมีหลาย SKU พจนานุกรม Cambridge อธิบายว่าเป็นตัวเลขหรือชุดตัวเลขที่ให้กับสินค้าเพื่อบอกว่าเป็นชิ้นแบบไหน ส่วนรูปแบบรหัสเป็นกติกาของแต่ละบริษัทเอง
ถ้าจะอธิบายง่าย ๆ คือ “รหัสของหน่วยสินค้าที่เก็บในสต็อก” คนในที่ทำงานเรียกทับศัพท์ว่า SKU หรือเรียกว่ารหัสสินค้า
ดูจากตัวอย่างเสื้อยืดรุ่น TS01 ที่มี 2 สีและ 3 ขนาด ร้านจะมี 6 SKU เพราะลูกค้าเลือกซื้อและร้านนับสต็อกแยกกันทีละแบบ
น้ำดื่มก็เช่นกัน ขวด 350 มล. ขวด 600 มล. และแพ็ก 12 ขวด นับเป็น 3 SKU
SKU ไม่ได้แปลว่าสินค้าแต่ละชิ้น เสื้อสีดำไซซ์ M สองตัวที่เหมือนกันทุกอย่างใช้ SKU เดียวกัน ถ้าต้องการรหัสที่บอกว่าเป็นชิ้นไหนชิ้นเดียว รหัสนั้นคือหมายเลขซีเรียล (Serial Number) ไม่ใช่ SKU
บริษัทใช้ SKU เพราะช่วยงานประจำวันหลายเรื่อง
- รู้ว่าสินค้าแต่ละแบบเหลือเท่าไร ไม่ใช่รู้แค่ยอดรวมของทั้งรุ่น
- หยิบของถูกแบบเมื่อแพ็กส่ง ลดการส่งสีหรือไซซ์ผิด
- เทียบสต็อกหน้าร้านกับร้านออนไลน์ด้วยรหัสเดียวกัน
- ดูได้ว่าสีไหน ขนาดไหนขายดี เพื่อวางแผนสั่งของรอบถัดไป
รหัสสินค้ากับ SKU ต่างกันไหม
หลายบริษัทใช้คำว่ารหัสสินค้ากับ SKU ในความหมายเดียวกัน บางบริษัทแยกเป็น 2 ระดับ คือรหัสรุ่นหรือรหัสสินค้าหลัก เช่น TS01 และ SKU ของแต่ละแบบที่อยู่ใต้รุ่นนั้น เช่น TS01-BLK-M
เมื่อเริ่มงานใหม่ ให้ยึดตามตารางรายการสินค้าของบริษัทเป็นหลัก
วิธีตั้งรหัส SKU พร้อมตัวอย่าง
ตั้ง SKU โดยต่อรหัสสั้น ๆ หลายส่วนเรียงลำดับเดิมทุกครั้ง จากกว้างไปแคบ คือหมวดหรือรุ่น ตามด้วยตัวเลือกหลักอย่างสีหรือรส แล้วจึงเป็นขนาดหรือจำนวนในแพ็ก คั่นด้วยขีดกลาง เขียนกติกานี้ไว้ครั้งเดียวแล้วใช้กับสินค้าใหม่ทุกตัว ทุกคนในทีมจะอ่านรหัสออกเหมือนกัน
- หมวดหรือรุ่น เช่น TS01
- ตัวเลือกหลักอย่างสีหรือรส เช่น BLK (ดำ)
- ขนาดหรือจำนวนในแพ็ก เช่น M หรือ P12
- คั่นแต่ละส่วนด้วยขีดกลาง แล้วจดลำดับนี้เป็นกติกาของบริษัท
| ประเภทสินค้า | ตัวอย่างสินค้า | ตัวอย่าง SKU |
|---|---|---|
| เสื้อผ้า | เสื้อยืดรุ่น TS01 สีดำ ไซซ์ M / สีขาว ไซซ์ L | TS01-BLK-M / TS01-WHT-L |
| เครื่องดื่ม | น้ำดื่มขวด 350 มล. / 600 มล. / แพ็ก 12 ขวดขนาด 600 มล. | WTR-350 / WTR-600 / WTR-600-P12 |
| เครื่องสำอาง | ลิปสติกเฉดแดงเบอร์ 01 ขนาด 3 กรัม | LPS-RD01-3G |
| วัสดุก่อสร้าง | ท่อ PVC ขนาด 13 มม. ยาว 4 เมตร | PVC-13-4M |
| โรงงาน | วัตถุดิบ / สินค้าสำเร็จรูป | RM-0123 / FG-0456 |
ตัวอย่างในตารางเป็นรหัสสมมติเพื่ออธิบายวิธีตั้ง ไม่ใช่รหัสของแบรนด์ใด
กติกาที่ใช้ได้กับเกือบทุกธุรกิจมีดังนี้
- ไม่ซ้ำและไม่นำกลับมาใช้ สินค้าที่เลิกขายแล้วก็ไม่ควรเอารหัสเดิมไปให้สินค้าใหม่ เพราะประวัติการขายเก่าจะปนกัน
- เรียงส่วนเหมือนเดิมทุกครั้ง ถ้าสีมาก่อนขนาด ก็ให้สีมาก่อนขนาดกับทุกสินค้า
- ใช้ตัวอักษรอังกฤษพิมพ์ใหญ่ ตัวเลข และขีดกลาง เลี่ยงช่องว่างและสัญลักษณ์อย่าง / หรือ & ที่บางระบบอ่านผิด
- เลี่ยงตัวอักษร O และ I เพราะหน้าตาคล้ายเลข 0 และ 1 ทำให้อ่านและพิมพ์ผิดง่าย
- อย่าขึ้นต้นด้วยเลข 0 เพราะช่องในสเปรดชีตที่ตั้งเป็นตัวเลขจะตัดเลข 0 ข้างหน้าทิ้ง
- เลี่ยงภาษาไทยในรหัส เมื่อต้องนำรหัสไปใช้ในแพลตฟอร์มขายของออนไลน์หรือระบบอื่น ให้ใส่ชื่อภาษาไทยไว้ในช่องชื่อสินค้าแทน
- สั้นพออ่านออกเสียงได้ ความยาวเป็นกติกาของแต่ละบริษัท
- เลขเรียงล้วนก็ใช้ได้ แต่อ่านยากกว่า รหัสอย่าง 100123 พิมพ์ง่าย แต่ไม่บอกว่าเป็นสินค้าอะไร คนในทีมต้องเปิดตารางดูทุกครั้ง ถ้าเลือกแบบนี้ ให้ชื่อสินค้าในตารางละเอียดพอ
ขายเป็นแพ็ก เป็นเซ็ต ต้องตั้ง SKU ใหม่ไหม
ต้องตั้งใหม่ ทุกแบบที่คุณขายหรือนับแยกกันควรมี SKU ของตัวเอง เช่น ขวดเดี่ยว แพ็ก 6 ขวด และลัง
ส่วนชุดของขวัญหรือเซ็ตที่รวมสินค้าหลายอย่างควรมี SKU ของเซ็ต และระบบสต็อกควรตัดยอดสินค้าแต่ละชิ้นที่อยู่ในเซ็ตด้วย
ระบบบาร์โค้ดก็ใช้หลักเดียวกัน คำถามที่พบบ่อยของ สถาบันรหัสสากล (GS1 Thailand) ยกตัวอย่างว่ากล่องบรรจุ 20 ชิ้นและกล่องบรรจุ 50 ชิ้นได้เลขหมายแยกกัน ไม่ใช้เลขเดียวกับสินค้าชิ้นเดี่ยว
คอลัมน์ในตารางรายการสินค้า (Item Master)
ตารางรายการสินค้าหรือ Item Master คือรายการกลางที่บอกว่าแต่ละ SKU คืออะไร ทีมเล็กเริ่มจาก Excel หรือ Google Sheets ได้ (ดูความต่างของสองโปรแกรมใน Google Sheets กับ Excel) ส่วนบริษัทใหญ่มักเก็บในระบบ POS, ERP หรือ WMS
| คอลัมน์ | ใส่อะไร |
|---|---|
| SKU | รหัสที่ตั้งตามกติกาของบริษัท |
| ชื่อสินค้า | ชื่อเต็มที่คนอ่านเข้าใจ ใช้ภาษาไทยได้ |
| รุ่น / สี / ขนาด | ตัวเลือกที่ทำให้ SKU นี้ต่างจากตัวอื่น |
| หน่วยนับ | ชิ้น ขวด แพ็ก ลัง |
| บาร์โค้ด (ถ้ามี) | เลขบาร์โค้ดที่พิมพ์มากับสินค้า |
| ต้นทุน | ต้นทุนต่อหน่วยนับ |
| จุดสั่งซื้อซ้ำ | จำนวนคงเหลือที่ถึงเวลาต้องสั่งเพิ่ม |
| ที่เก็บ (Location) | ชั้นหรือช่องในคลังที่วางสินค้า |
| สถานะ | ใช้งานอยู่ หรือเลิกขายแล้ว |
SKU กับบาร์โค้ดต่างกันอย่างไร
SKU เป็นรหัสภายในที่บริษัทตั้งเอง ร้านสองร้านที่ขายสินค้าเดียวกันจึงอาจใช้ SKU คนละแบบ ส่วนเลขบาร์โค้ดสินค้าปลีก (GTIN/EAN-13) มาจากบริษัทเจ้าของสินค้าที่เป็นสมาชิก GS1 (ในไทยคือสถาบันรหัสสากล) และใช้ระบุสินค้านั้นเหมือนกันทุกร้าน ร้านจึงเก็บทั้งสองรหัสไว้คู่กันในตารางรายการสินค้า
ตามคำถามที่พบบ่อยของสถาบันรหัสสากล เลขที่สถาบันรหัสสากลออกให้ขึ้นต้นด้วย 885 ซึ่งเป็นรหัสของ GS1 Thailand (ไม่ได้บอกว่าสินค้าผลิตที่ไหน) ตามด้วยรหัสบริษัท รหัสสินค้า และหมายเลขตรวจสอบ (Check Digit)
สินค้าแต่ละขนาดได้เลขของตัวเอง เช่นในตัวอย่างน้ำส้มกล่อง 180 มล. กล่อง 1,000 มล. และขวด 350 มล. ซึ่งได้คนละเลข
| SKU | บาร์โค้ด (GTIN/EAN-13) | Serial Number | Lot / Batch | |
|---|---|---|---|---|
| ใครกำหนด | ร้านหรือบริษัทตั้งเอง | บริษัทเจ้าของสินค้าที่เป็นสมาชิก GS1 (ในไทยคือสถาบันรหัสสากล) | ผู้ผลิต | ผู้ผลิต |
| ระบุอะไร | สินค้าแต่ละแบบในสต็อกของร้าน | สินค้าแต่ละรายการที่ซื้อขาย เหมือนกันทุกร้าน | สินค้าทีละชิ้น | สินค้าที่ผลิตในรอบเดียวกัน |
| หน้าตา | ตัวอักษรผสมตัวเลข เช่น TS01-BLK-M | ตัวเลขล้วน เลขที่ออกในไทยขึ้นต้นด้วย 885 | ตัวอักษรหรือตัวเลขเฉพาะชิ้น | เลขรอบการผลิต |
| ใช้ทำอะไร | นับสต็อก สั่งซื้อ ลงขายทุกช่องทาง | สแกนที่จุดขาย ส่งสินค้าเข้าร้านค้าปลีก | รับประกัน ติดตามชิ้นที่ขายไป | ติดตามสินค้าทั้งรอบเมื่อเจอปัญหา |
บาร์โค้ดไม่ได้มาจากโรงงานเสมอไป เลขบาร์โค้ดมาตรฐานเป็นของบริษัทเจ้าของสินค้าที่เป็นสมาชิก GS1 (ในไทยคือสถาบันรหัสสากล)
ส่วนป้ายบาร์โค้ดที่ร้านพิมพ์เองจาก SKU ใช้ได้เฉพาะในระบบของร้านนั้น ร้านอื่นสแกนแล้วไม่รู้ว่าเป็นสินค้าอะไร
สินค้าที่ผู้ขายพิมพ์บาร์โค้ดมาแล้ว ฝ่ายจัดซื้อหรือคลังจะผูกเลขนั้นเข้ากับ SKU ของบริษัทตอนเปิดรายการสินค้าใหม่
ถ้ายังสับสนว่าผู้ขายแต่ละแบบต่างกันอย่างไร อ่านเพิ่มได้ที่ Supplier และ Vendor ต่างกันยังไง
SKU บน Shopee, Lazada และ TikTok Shop
บนแพลตฟอร์มขายของออนไลน์ สินค้าหนึ่งรายการมีตัวเลือกสินค้า เช่น สีและขนาด แต่ละตัวเลือกที่คุณขายคือหนึ่ง SKU ตามหลักเดียวกับในคลัง ใส่รหัสของร้านชุดเดียวกับในตารางรายการสินค้า แล้วใช้รหัสเดิมกับสินค้าแบบเดียวกันในทุกช่องทาง สต็อกบนทุกหน้าร้านจะตัดจากรหัสเดียวกัน
ชื่อสินค้าบนแต่ละแพลตฟอร์มเขียนต่างกันได้ แต่ SKU ไม่ควรต่าง เมื่อมีคำสั่งซื้อเข้ามาจากหลายที่ คุณจะตัดสต็อกจากรหัสเดียว เห็นยอดคงเหลือจริง และลดโอกาสขายของที่หมดไปแล้ว
งานนี้เป็นส่วนสำคัญของ งานแอดมินออนไลน์ เพราะแอดมินเป็นคนลงตัวเลือกสินค้าและคอยดูว่าสต็อกบนทุกหน้าร้านตรงกัน
งานไหนใช้ SKU ทุกวัน
SKU เป็นภาษากลางระหว่างคลังสินค้า ฝ่ายจัดซื้อ ช่องทางขาย และฝ่ายบัญชี ใครที่นับ สั่ง ลงขาย หรือวางแผนสินค้าจะใช้ SKU แทบทุกวัน เมื่อประกาศงานบอกว่าต้องดูแลสินค้ากี่ SKU ตัวเลขนั้นบอกว่าสินค้ามีหลากหลายแค่ไหน และงานสต็อกจะหนักเพียงใด
| ตำแหน่ง | ใช้ SKU ทำอะไร |
|---|---|
| เจ้าหน้าที่สต็อก / คลังสินค้า | รับของ หยิบของ นับสต็อกตาม SKU และแก้ยอดที่ไม่ตรง |
| เจ้าหน้าที่จัดซื้อ | เปิดใบขอซื้อและใบสั่งซื้อตาม SKU ตั้งจุดสั่งซื้อซ้ำ |
| แอดมินออนไลน์ / E-commerce | ลงตัวเลือกสินค้า คุมสต็อกให้ตรงกันทุกช่องทาง |
| Merchandiser / Category | เลือกว่าจะเพิ่มหรือเลิกขาย SKU ไหน |
| บัญชีสต็อก | คำนวณมูลค่าสินค้าคงเหลือของแต่ละ SKU |
ถ้างาน SKU หรืองานสต็อกเป็นส่วนหนึ่งของงานคุณอยู่แล้ว ใส่ไว้ใน Super Resume ได้ (ต้องเข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ก่อน) พิมพ์ทักษะ เช่น Stock Control หรือชื่อระบบที่ใช้ ในส่วน “เพิ่มทักษะของฉัน” แล้วเลือก “ระดับความเชี่ยวชาญ”
จากนั้นเล่างาน SKU ที่ทำไว้ในช่อง “ผลงานที่โดดเด่น” ของตำแหน่งนั้น เช่น ดูแลสินค้ากี่ SKU หรือใช้ระบบอะไรนับสต็อก
เจ้าหน้าที่สต็อกและคลังสินค้า
คนคลังใช้ SKU ตั้งแต่รับของเข้า จัดเก็บตามที่เก็บ จนถึงหยิบของออกตามคำสั่งซื้อ
หลายบริษัทใช้การนับสต็อกแบบหมุนเวียน (Cycle Count) คือนับครั้งละไม่กี่ SKU สลับกันไปทุกรอบ แทนการปิดคลังนับทั้งหมดพร้อมกัน ยอดที่ไม่ตรงจึงเจอเร็วขึ้น ดูตำแหน่งที่เปิดรับได้ที่ งานคลังสินค้า
ฝ่ายจัดซื้อ
ใบขอซื้อและใบสั่งซื้อเขียนแยกบรรทัดตาม SKU เพื่อให้ผู้ขายส่งของถูกแบบและฝ่ายคลังตรวจรับได้ตรงรายการ
ถ้ายังไม่คุ้นกับเอกสารสองแบบนี้ อ่าน ใบ PR กับ PO ต่างกันยังไง ก่อน แล้วดู งานจัดซื้อ จัดหา ที่เปิดรับอยู่
แอดมินออนไลน์และ E-commerce
แอดมินร้านออนไลน์ลงสินค้าพร้อมตัวเลือกบนหลายแพลตฟอร์ม ใส่ SKU ให้ตรงกับตารางของร้าน และคอยปรับสต็อกเมื่อของใกล้หมด ถ้าสนใจฝั่งงานขายบนช่องทางออนไลน์ อ่าน นักขายดิจิทัล ประกอบ ตำแหน่งสายนี้ดูได้ที่ หางาน E-commerce
Merchandiser และ Category
Merchandiser ดูยอดขายราย SKU เพื่อตัดสินใจว่าจะเพิ่มสีใหม่ เลิกขายไซซ์ที่ขายไม่ออก หรือจัดโปรโมชันกับสินค้าแบบไหน ตำแหน่งสายนี้อยู่ใน งานบริหารจัดการสินค้า
บัญชีสต็อก
ฝ่ายบัญชีสต็อกใช้ SKU คิดมูลค่าสินค้าคงเหลือทีละรายการเพื่อปิดงบ
Career Tip จาก JOBTOPGUN
วันแรกที่เริ่มงานสต็อก จัดซื้อ หรือแอดมิน ให้ขอตารางรายการสินค้าและกติกาการตั้งรหัสของบริษัท แล้วจดตัวย่อที่ใช้บ่อยไว้ในกระดาษแผ่นเดียว
การอ่านรหัสออกถูกต้องช่วยป้องกันการหยิบของผิดและการเปิดใบสั่งซื้อผิดได้มาก
เวลาสัมภาษณ์ อย่าตอบแค่ว่า “ดูแลสต็อก” ให้เล่าว่าคุณนับ ลงขาย หรือสั่งซื้อสินค้าแบบไหน ใช้ระบบอะไร และแก้ปัญหายอดไม่ตรงอย่างไร คำตอบที่เจาะจงแบบนี้ทำให้ผู้สัมภาษณ์เห็นภาพงานของคุณชัดกว่า
คำถามที่พบบ่อย
SKU ย่อมาจากอะไร
SKU ย่อมาจาก Stock Keeping Unit คือรหัสที่ร้านหรือบริษัทตั้งเองให้สินค้าแต่ละแบบ เช่น แต่ละสี ขนาด หรือแพ็ก เพื่อใช้นับสต็อก สั่งซื้อ และขาย
ร้านเล็กต้องมี SKU ไหม
ถ้าคุณขายสินค้าหลายสีหลายขนาด หรือขายมากกว่าหนึ่งช่องทาง การมี SKU ช่วยให้นับของและตัดสต็อกได้ง่ายขึ้นมาก เริ่มจากสเปรดชีตธรรมดาก็พอ
SKU กับบาร์โค้ดใช้เลขเดียวกันได้ไหม
เป็นคนละรหัสกัน เลขบาร์โค้ดมาตรฐานมาจากบริษัทเจ้าของสินค้าที่เป็นสมาชิก GS1 (ในไทยคือสถาบันรหัสสากล) ส่วน SKU มาจากกติกาของร้านคุณเอง ให้เก็บเลขบาร์โค้ดไว้อีกคอลัมน์ข้าง SKU ในตารางรายการสินค้า
ใช้ SKU เดียวกันทุกแพลตฟอร์มได้ไหม
ได้ และควรทำ สินค้าแบบเดียวกันควรมี SKU เดียวกันทุกช่องทางและตรงกับตารางรายการสินค้าของร้าน ขายได้จากช่องทางไหน คุณก็ตัดสต็อกจากรหัสเดียวกัน
SKU ใน TikTok คืออะไร
หมายถึงรหัสของแต่ละตัวเลือกของสินค้าในร้าน เช่น แต่ละสีหรือแต่ละขนาด ใช้หลักเดียวกับ SKU ในคลัง และควรใช้รหัสเดียวกับที่ใช้ในช่องทางอื่นและในตารางรายการสินค้าของร้าน
อยากทำงานที่ได้ดูแลสินค้าและ SKU ทุกวัน? ดูตำแหน่งงานสต็อก คลังสินค้า และซัพพลายเชนได้ที่ หางานโลจิสติกส์และซัพพลายเชน บน JOBTOPGUN โดยไม่ต้องเข้าสู่ระบบ
แหล่งอ้างอิง
- Cambridge Dictionary, SKU: dictionary.cambridge.org
- สถาบันรหัสสากล (GS1 Thailand), คำถามที่พบบ่อย: gs1th.org
