CSR คืออะไร ย่อมาจากอะไร กิจกรรม CSR มีอะไรบ้าง และงาน CSR
สรุปสั้น ๆ
- CSR ไม่ได้มีแค่การบริจาคหรือจิตอาสา แต่คือความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร (Corporate Social Responsibility) ที่ดูแลผลกระทบต่อพนักงาน ลูกค้า ชุมชน และสิ่งแวดล้อมในการทำธุรกิจทุกวัน
- CSR แบ่งได้ 2 แบบหลัก คือ CSR in process ที่อยู่ในงานประจำวันของธุรกิจ และ CSR after process ที่เป็นกิจกรรมนอกธุรกิจหลัก ส่วนบริษัทจดทะเบียนต้องเปิดเผยเรื่องความยั่งยืนในแบบ 56-1 One Report
- งาน CSR ในประกาศงานมีหลายชื่อ เช่น เจ้าหน้าที่ CSR ชุมชนสัมพันธ์ Sustainability Officer และ ESG Officer ดูตำแหน่งที่เปิดรับได้ที่ งาน CSR และพัฒนาความยั่งยืน
CSR ย่อมาจาก Corporate Social Responsibility หรือความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร คือการที่บริษัทดูแลผลกระทบที่ธุรกิจของตัวเองสร้างให้คน ชุมชน และสิ่งแวดล้อม
ความรับผิดชอบนี้มีตั้งแต่วิธีทำงานในแต่ละวันไปจนถึงกิจกรรมเพื่อสังคมที่จัดขึ้นนอกงานหลัก
คุณอาจเจอคำนี้ในรายงานประจำปีของบริษัท ในวันจิตอาสาที่ออฟฟิศ หรือในประกาศรับสมัครงาน ซึ่งบางประกาศใช้คำว่า CSR กับงานคนละแบบเลย
CSR คืออะไร ย่อมาจากอะไร
CSR ย่อมาจาก Corporate Social Responsibility คือแนวคิดที่องค์กรรับผิดชอบต่อผลกระทบที่ธุรกิจสร้างให้สังคมและสิ่งแวดล้อม ทั้งในงานประจำวันและในกิจกรรมนอกธุรกิจหลัก เป้าหมายคือให้บริษัทเติบโตไปพร้อมกับชุมชนรอบตัว ไม่ใช่ทำกำไรโดยผลักภาระไปให้คนอื่น
ภาษาไทยมักเรียก CSR ว่า “ความรับผิดชอบต่อสังคม” ราชบัณฑิตยสภาบัญญัติคำนี้ไว้สำหรับคำว่า social responsibility แต่ยังไม่มีศัพท์บัญญัติของ corporate social responsibility โดยตรง
สำนักงาน ก.ล.ต. ก็ใช้คำว่า “ความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR)” ในเอกสารของตัวเอง
CSR ไม่ได้แปลว่าการบริจาคหรือปลูกป่าอย่างเดียว ยกตัวอย่างเช่น โรงงานที่บำบัดน้ำเสียก่อนปล่อยลงคลองกำลังทำ CSR ในงานของตัวเอง
ส่วนบริษัทที่พาพนักงานไปซ่อมห้องสมุดโรงเรียนในชุมชนกำลังทำกิจกรรม CSR นอกธุรกิจหลัก ทั้งสองแบบนับเป็น CSR
CSR ที่ทำจริงให้ประโยชน์หลายฝ่าย ชุมชนได้รับผลกระทบจากธุรกิจน้อยลง พนักงานได้ที่ทำงานที่เป็นธรรม ส่วนบริษัทได้ความไว้วางใจจากลูกค้าและคนที่อยากมาร่วมงาน
CSR in process กับ CSR after process: 2 แบบที่ควรแยกให้ออก
CSR in process คือความรับผิดชอบที่อยู่ในงานประจำวันของธุรกิจ ก.ล.ต. อธิบายว่าเป็นการทำให้ “การดำเนินธุรกิจปกติประจำวัน… เป็นไปด้วยความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม” ส่วน CSR after process ตามความหมายที่ใช้กันทั่วไป คือกิจกรรมที่แยกออกจากธุรกิจหลัก เช่น บริจาคเงินหรือสิ่งของ จิตอาสา และทุนการศึกษา
| เทียบกัน | CSR in process | CSR after process |
|---|---|---|
| เกิดขึ้นตอนไหน | ระหว่างทำธุรกิจทุกวัน ตั้งแต่ผลิต ขาย จนถึงดูแลพนักงาน | นอกงานหลัก เป็นโครงการหรือกิจกรรมเป็นครั้ง ๆ |
| ตัวอย่าง | จ่ายค่าจ้างเป็นธรรมและดูแลความปลอดภัยของพนักงาน บำบัดน้ำเสีย ติดฉลากสินค้าตามจริง ซื้อขายกับคู่ค้าอย่างเป็นธรรม | บริจาคเงินหรือสิ่งของ วันจิตอาสาของพนักงาน ทุนการศึกษา งานกิจกรรมกับชุมชน |
| ใครได้ประโยชน์ | พนักงาน ลูกค้า คู่ค้า และชุมชนที่ได้รับผลจากธุรกิจโดยตรง | กลุ่มที่บริษัทเลือกช่วย เช่น โรงเรียน ชุมชน หรือมูลนิธิ |
CSR in process อย่างค่าตอบแทนที่เป็นธรรมและที่ทำงานที่ปลอดภัย ยังส่งผลต่อ Employer Branding หรือภาพลักษณ์องค์กรในฐานะนายจ้าง และเป็นเรื่องที่คุณควรดูก่อนสมัครงาน
กิจกรรม CSR และตัวอย่างโครงการเพื่อสังคมที่พบบ่อย
กิจกรรม CSR หรือโครงการเพื่อสังคมที่บริษัทนิยมทำ มีตั้งแต่การรณรงค์ให้คนรู้ปัญหา การผูกยอดขายกับการช่วยเหลือ การชวนคนเปลี่ยนพฤติกรรม การบริจาค การส่งพนักงานไปเป็นจิตอาสา ไปจนถึงการปรับวิธีทำธุรกิจให้รับผิดชอบมากขึ้น
| รูปแบบกิจกรรม CSR | ชื่อที่ใช้ในภาษาอังกฤษ | ตัวอย่าง | แบบ |
|---|---|---|---|
| รณรงค์ให้คนรู้และตระหนักถึงปัญหา | Cause Promotion | สื่อรณรงค์เรื่องความปลอดภัยบนท้องถนน หรือการคัดแยกขยะ | after process |
| ผูกยอดขายกับการช่วยเหลือ | Cause-Related Marketing | ทุกการซื้อสินค้าหนึ่งชิ้น บริษัทสมทบเงินส่วนหนึ่งให้มูลนิธิ | after process |
| รณรงค์ให้คนเปลี่ยนพฤติกรรม | Corporate Social Marketing | ชวนลูกค้าพกถุงผ้า ลดใช้พลาสติก หรือตรวจสุขภาพประจำปี | after process |
| บริจาคเงินหรือสิ่งของ | Corporate Philanthropy | มอบทุนการศึกษา อุปกรณ์การแพทย์ หรือของช่วยผู้ประสบภัย | after process |
| อาสาช่วยชุมชน | Community Volunteering | พนักงานไปซ่อมโรงเรียน ปลูกป่า หรือสอนหนังสือในชุมชน | after process |
| ปรับวิธีทำธุรกิจให้รับผิดชอบ | Socially Responsible Business Practices | ลดของเสียในโรงงาน รับซื้อวัตถุดิบจากชุมชนในราคาเป็นธรรม | in process |
โครงการ CSR ไม่ได้แปลว่าบริษัทไม่หวังผลอะไรเลย การผูกยอดขายกับการช่วยเหลือตั้งใจให้ทั้งสังคมและยอดขายได้ประโยชน์ ซึ่งไม่ผิดถ้าบอกเงื่อนไขให้ลูกค้ารู้ตรง ๆ
CSR กับชุมชนมักได้ผลดีเมื่อเริ่มจากชุมชนที่ธุรกิจตั้งอยู่ เช่น โรงงานที่ทำงานร่วมกับหมู่บ้านรอบโรงงานเรื่องน้ำและขยะ
CSR, ESG และวิสาหกิจเพื่อสังคม: ความต่างที่ควรรู้
CSR คือความรับผิดชอบต่อสังคมของบริษัททั่วไปที่ทำธุรกิจเพื่อกำไร ESG คือกรอบที่นักลงทุนและ ก.ล.ต. ใช้ดูเรื่องสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลของบริษัท ส่วนวิสาหกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise) คือองค์กรที่ช่วยเหลือสังคมโดยตั้งขึ้นให้การแก้ปัญหาสังคมเป็นเป้าหมายหลัก
| เทียบกัน | CSR | ESG | วิสาหกิจเพื่อสังคม |
|---|---|---|---|
| คืออะไร | ความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมของบริษัท | Environmental, Social, Governance หรือสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล | กิจการที่มีเป้าหมายหลักคือแก้ปัญหาสังคม (ศัพท์บัญญัติ: วิสาหกิจสังคม) |
| มองจากมุมไหน | มุมของบริษัทว่าควรรับผิดชอบอะไร | มุมนักลงทุนและผู้กำกับดูแลว่าบริษัทจัดการความเสี่ยงและโอกาสด้านนี้อย่างไร | มุมของกิจการที่ตั้งขึ้นเพื่อสังคมตั้งแต่ต้น |
| เห็นได้จาก | นโยบาย โครงการ และกิจกรรมเพื่อสังคมของบริษัท | ข้อมูลความยั่งยืนในแบบ 56-1 One Report ของบริษัทจดทะเบียน | สินค้าหรือบริการที่ช่วยกลุ่มคนหรือชุมชนโดยตรง |
บริษัทต้องทำ CSR ตามกฎหมายไหม
กฎที่ชัดที่สุดมาจาก ก.ล.ต. ซึ่งกำหนดให้บริษัทที่ออกหลักทรัพย์ เช่น บริษัทจดทะเบียน เปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืน รวมทั้งเรื่องสังคม ในแบบ 56-1 One Report เป็น “ข้อมูลขั้นต่ำ” ถ้าเรื่องใดยังไม่มีนโยบาย บริษัทต้องเขียนว่า “ยังไม่ได้จัดทำ”
กติกานี้บังคับให้เปิดเผยข้อมูล ไม่ได้กำหนดว่าบริษัทต้องจัดกิจกรรมแบบไหน ลำดับเหตุการณ์มีดังนี้
- ปี 2557: ก.ล.ต. กำหนดให้เปิดเผยข้อมูลความรับผิดชอบต่อสังคม (CSR) ในแบบ 56-1 และรายงานประจำปี
- รอบปีบัญชีที่สิ้นสุด 31 ธันวาคม 2564 เป็นต้นไป: แบบ 56-1 กับรายงานประจำปี (แบบ 56-2) รวมเป็นเล่มเดียว เรียกว่า 56-1 One Report
- แบบฉบับปัจจุบัน (รอบปีบัญชีที่สิ้นสุด 31 ธันวาคม 2569 เป็นต้นไป): มีหัวข้อ “การขับเคลื่อนธุรกิจเพื่อความยั่งยืน” ซึ่งรวมหัวข้อย่อย “การจัดการความยั่งยืนในมิติสังคม”
- 28 ตุลาคม 2569: ก.ล.ต. ประกาศยกระดับหลักเกณฑ์การเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนให้เป็นไปตามมาตรฐาน ISSB เริ่มปี 2570 โดยเริ่มจากบริษัทจดทะเบียนในดัชนี SET50 (ข่าว ก.ล.ต. ที่ 231/2569)
วิธีดูว่า CSR ของบริษัทจริงจังหรือแค่สร้างภาพ
CSR ที่จริงจังมักผูกกับธุรกิจหลัก ทำต่อเนื่องหลายปี บอกผลลัพธ์ได้ และดูแลพนักงานกับชุมชนรอบตัวก่อน ถ้าบริษัทมีแต่ภาพกิจกรรมครั้งเดียวโดยไม่ติดตามผล ก็อาจเป็นการสร้างภาพมากกว่าความรับผิดชอบจริง
ลองใช้คำถาม 5 ข้อนี้ดูโครงการ CSR ของบริษัทที่คุณสนใจ
- ทำต่อเนื่องไหม: โครงการเดิมยังทำอยู่ในปีถัดไป หรือเปลี่ยนหัวข้อทุกปีตามกระแส
- เกี่ยวกับธุรกิจหลักไหม: บริษัทใช้ความถนัดของตัวเองช่วยสังคม หรือแค่จ่ายเงินแล้วถ่ายรูป
- รายงานผลไหม: บอกได้ว่าช่วยใคร ได้ผลอะไร ไม่ใช่บอกแค่จำนวนเงินที่ใช้
- ดูแลพนักงานตัวเองไหม: ค่าตอบแทน ความปลอดภัย และสวัสดิการต้องมาก่อนโครงการภายนอก
- ชุมชนรอบบริษัทพูดถึงอย่างไร: เสียงจากคนใกล้โรงงานหรือสำนักงานบอกอะไรได้มาก
งาน CSR มีตำแหน่งอะไรบ้าง
งาน CSR ในประกาศงานมีหลายชื่อ เช่น เจ้าหน้าที่ CSR เจ้าหน้าที่กิจกรรมเพื่อสังคม ชุมชนสัมพันธ์ Sustainability หรือ ESG และบางบริษัทรวมงาน CSR ไว้ในฝ่ายบุคคลหรือฝ่ายสื่อสารองค์กร คุณจึงควรค้นหลายชื่อ ไม่ใช่แค่คำว่า CSR
| ชื่อตำแหน่งที่พบในประกาศงาน | งานหลัก | มักอยู่ทีมไหน |
|---|---|---|
| เจ้าหน้าที่ CSR, เจ้าหน้าที่กิจกรรมเพื่อสังคม | วางแผนและจัดโครงการเพื่อสังคม ประสานงานกับชุมชนและหน่วยงานภายนอก | ทีม CSR |
| เจ้าหน้าที่ชุมชนสัมพันธ์ (Community Relations Officer), Government & Community Relations, หัวหน้าแผนกมวลชนสัมพันธ์ | ดูแลความสัมพันธ์กับชุมชนรอบพื้นที่ของบริษัทและหน่วยงานรัฐ รับฟังและแก้ปัญหาที่ชุมชนกังวล | ทีมชุมชนสัมพันธ์หรือทีม CSR |
| Sustainability Officer, เจ้าหน้าที่พัฒนาความยั่งยืน, ESG Officer | ติดตามเป้าหมายด้านความยั่งยืน รวบรวมข้อมูลจากหลายฝ่ายเพื่อทำรายงานความยั่งยืน | ทีมความยั่งยืน |
| Sustainability Data Specialist | เก็บและวิเคราะห์ข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อมและสังคมให้ถูกต้องสำหรับรายงาน | ทีมความยั่งยืน |
| Senior HR Officer (ER / CSR), HR & Employee Relations Manager | ดูแลพนักงานสัมพันธ์ควบคู่กับกิจกรรม CSR ของบริษัท | ฝ่ายบุคคล |
| ผู้จัดการสื่อสารภาพลักษณ์องค์กรและกิจการเพื่อสังคม | สื่อสารโครงการ CSR ให้พนักงานและสาธารณะรู้ | ฝ่ายสื่อสารองค์กร |
| Head of CSR, Department Manager – CSR, Sustainability Manager | วางแผนโครงการทั้งปี ดูแลงบประมาณ และนำทีม | ระดับหัวหน้าของทีม CSR หรือทีมความยั่งยืน |
| Sustainability Intern | ช่วยงานทีมความยั่งยืน เช่น เก็บข้อมูลและเตรียมกิจกรรม | นักศึกษาฝึกงาน |
ถ้างาน CSR อยู่ในฝ่ายบุคคล ลองอ่าน งาน HR แต่ละประเภท เพื่อดูว่างานพนักงานสัมพันธ์ (ER) ทำอะไร ส่วนตำแหน่งในฝ่ายสื่อสารองค์กร ดูได้ที่ งานประชาสัมพันธ์และสื่อสารองค์กร
ถ้าสนใจฝั่งสิ่งแวดล้อม อ่านต่อเรื่อง งานสิ่งแวดล้อมอย่าง Sustainability Officer
งาน CSR ต้องคุยกับคนหลายกลุ่มและตามงานหลายฝ่าย จุดแข็งอย่าง “เห็นอกเห็นใจผู้อื่น” และ “เก่งในการประสานงานและติดตามงาน” จึงช่วยได้มาก ชื่อเหล่านี้มาจากรายการใน Strengths Assessment ของ Super Resume ซึ่งคุณทำได้หลังเข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ฟรี
ระวังสับสน: CSR ในประกาศงานบางที่ไม่ใช่งานเพื่อสังคม
ในประกาศงานของธนาคาร คำว่า CSR มักหมายถึง Customer Service Representative หรือพนักงานบริการลูกค้าประจำสาขา เช่น ประกาศ “พนักงานประจำสาขา (Teller/CSR)” ซึ่งไม่ใช่งานเพื่อสังคม
ค้นด้วยคำว่า CSR อย่างเดียวจึงเจอสองงานนี้ปนกัน ดูชื่อตำแหน่ง ฝ่าย และหน้าที่ก่อนสมัคร หรือค้นด้วยคำว่าชุมชนสัมพันธ์และ Sustainability แทน
หางาน CSR และวิธีเริ่มต้นเมื่อยังไม่มีประสบการณ์
เริ่มจากค้นหลายชื่อตำแหน่ง แล้วเก็บประสบการณ์ที่ใกล้เคียง เช่น จิตอาสา ชมรม ฝึกงาน หรืองานประชาสัมพันธ์และงานบุคคล ซึ่งมักได้ทำงานร่วมกับทีม CSR คนที่มีโครงการจริงให้เล่า เช่น ค่ายอาสา มักตอบคำถามสัมภาษณ์ได้ชัดกว่า
- ค้นงานจากหมวดที่ตรงที่สุด: ดูประกาศใน หางาน CSR และพัฒนาความยั่งยืน ได้โดยไม่ต้องเข้าสู่ระบบ แล้วค้นเพิ่มด้วยชื่อตำแหน่งจากตารางด้านบน
- เก็บประสบการณ์จากกิจกรรม: จิตอาสา ค่ายอาสา หรือโครงการชุมชนในมหาวิทยาลัย คือผลงานแบบเดียวกับที่งาน CSR ทำ นักศึกษาที่อยากฝึกงานสายนี้อ่านวิธีใส่กิจกรรมได้ใน Resume นักศึกษาฝึกงาน
- ใส่กิจกรรมลงใน Super Resume: กด “เพิ่มกิจกรรม” แล้วกรอกชื่อ “กิจกรรม องค์กร หรือชมรม” “บทบาท” และเล่าสิ่งที่ได้เรียนรู้ได้สูงสุด 200 ตัวอักษร ก่อนเริ่มให้ เข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ฟรี
- อ่านประกาศให้ละเอียด: ดูหน้าที่และวิธีจ่ายค่าตอบแทนให้ชัดก่อนสมัคร ถ้าประกาศไม่บอก ถามตอนนัดสัมภาษณ์
Career Tip จาก JOBTOPGUN
ก่อนสัมภาษณ์งาน CSR ในบริษัทจดทะเบียน เปิดแบบ 56-1 One Report ไปที่หัวข้อ “การขับเคลื่อนธุรกิจเพื่อความยั่งยืน” เลือกมา 1 โครงการ แล้วเตรียมไอเดียหนึ่งข้อที่ผูกโครงการนั้นกับธุรกิจหลักของบริษัท
ถ้าบริษัทไม่ได้จดทะเบียน ใช้ข่าวบนเว็บไซต์บริษัทแทน ผู้สัมภาษณ์จะเห็นว่าคุณคิดแบบ in process เป็น
คำถามที่พบบ่อย
CSR ย่อมาจากอะไร ภาษาไทยเรียกว่าอะไร
CSR ย่อมาจาก Corporate Social Responsibility ภาษาไทยนิยมเรียกว่า “ความรับผิดชอบต่อสังคม” ซึ่งเป็นคำที่ ก.ล.ต. ใช้คู่กับคำว่า CSR
กิจกรรม CSR มีอะไรบ้าง
ที่พบบ่อยคือ รณรงค์ให้คนรู้ปัญหา ผูกยอดขายกับการช่วยเหลือ ชวนคนเปลี่ยนพฤติกรรม บริจาค ส่งพนักงานเป็นจิตอาสา และปรับวิธีทำธุรกิจให้รับผิดชอบต่อสังคมมากขึ้น
CSR กับ ESG ต่างกันยังไง
CSR คือความรับผิดชอบต่อสังคมที่บริษัทเลือกทำ ส่วน ESG คือกรอบที่นักลงทุนและ ก.ล.ต. ใช้ดูว่าบริษัทจัดการเรื่องสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลอย่างไร
งาน CSR อยู่ฝ่ายไหน
บางบริษัทมีทีม CSR ชุมชนสัมพันธ์ หรือทีมความยั่งยืนของตัวเอง บางบริษัทรวมงาน CSR ไว้ในฝ่ายบุคคลหรือฝ่ายสื่อสารองค์กร ดูชื่อฝ่ายในประกาศงานก่อนสมัคร
บริษัทเล็กต้องทำ CSR ไหม
กฎของ ก.ล.ต. เรื่องเปิดเผยข้อมูลในแบบ 56-1 One Report ใช้กับบริษัทที่ออกหลักทรัพย์ เช่น บริษัทจดทะเบียน ไม่ใช่บริษัทเล็กทั่วไป บริษัทเล็กเริ่ม CSR ได้จากเรื่องในงานประจำวัน เช่น ดูแลพนักงานให้เป็นธรรมและปลอดภัย ก่อนคิดถึงโครงการภายนอก
อยากทำงานเพื่อสังคมหรือสายความยั่งยืน? ดูตำแหน่งที่เปิดรับใน งาน CSR และพัฒนาความยั่งยืน ได้เลย ไม่ต้องเข้าสู่ระบบ
แหล่งอ้างอิง
- สำนักงาน ก.ล.ต., จดหมายข่าว “ก.ล.ต. บอกเล่า 9 สิบ” ฉบับที่ 4 (ธันวาคม 2556) (แผนพัฒนาความยั่งยืนของ บจ. และ CSR in process): sec.or.th
- สำนักงาน ก.ล.ต., การเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืน….สำคัญจริงแท้ (10 สิงหาคม 2563): sec.or.th
- สำนักงาน ก.ล.ต., แบบ 56-1 One Report (ทจ. 55/2563) สำหรับรอบปีสิ้นสุด 31 ธันวาคม 2564 เป็นต้นไป
- สำนักงาน ก.ล.ต., แบบ 56-1 One Report (ทจ. 48/2568) สำหรับรอบปีสิ้นสุด 31 ธันวาคม 2569 เป็นต้นไป: publish.sec.or.th
- สำนักงาน ก.ล.ต., ข่าว ก.ล.ต. ที่ 231/2569 ก.ล.ต. ยกระดับหลักเกณฑ์การเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนให้เป็นไปตามมาตรฐาน ISSB เริ่มปี 2570 (28 ตุลาคม 2569)
- ราชบัณฑิตยสภา, ศัพท์บัญญัติ: social responsibility (ความรับผิดชอบต่อสังคม), social enterprise (วิสาหกิจสังคม)
