นักจิตวิทยา คืออะไร มีกี่แบบ ต้องเรียนอะไร เงินเดือนเท่าไร

โดย JOBTOPGUN Editorial Team · อัปเดต 5 พฤศจิกายน 2569

นักจิตวิทยา คือผู้ที่ใช้ความรู้และเครื่องมือทางจิตวิทยาประเมินสภาวะจิตใจ ให้การปรึกษา และช่วยให้คนปรับพฤติกรรมได้ นักจิตวิทยาไม่ใช่แพทย์ และในไทยมีเพียงสายจิตวิทยาคลินิกที่ต้องสอบรับใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะ

สำหรับคนที่กำลังเลือกคณะหรือคิดเปลี่ยนสายงาน เรื่องที่ควรรู้ก่อนคือสายไหนต้องมีใบอนุญาต หลักสูตรไหนพาไปสอบได้ และเงินเดือนข้าราชการเริ่มต้นเท่าไร

นักจิตวิทยา คืออะไร ทำงานอะไร

นักจิตวิทยาประเมินสภาวะจิตใจด้วยวิธีการทางจิตวิทยา ให้การปรึกษา แนะแนว และช่วยปรับพฤติกรรม มาตรฐานตำแหน่งของสำนักงาน ก.พ. แยกนักจิตวิทยาออกเป็นสองสายงาน คือ สายงานจิตวิทยา และสายงานจิตวิทยาคลินิก ทั้งสองสายอยู่ในกลุ่มอาชีพแพทย์ พยาบาลและสาธารณสุข และมีสี่ระดับ ตั้งแต่ปฏิบัติการถึงเชี่ยวชาญ

ทั้งสองตำแหน่งในระดับปฏิบัติการเป็นงานระดับต้นที่ทำภายใต้การกำกับดูแล ดูรายละเอียดเต็มได้ที่ มาตรฐานกำหนดตำแหน่งสายงานจิตวิทยาคลินิก ของสำนักงาน ก.พ.

นักจิตวิทยากับจิตแพทย์ ต่างกันอย่างไร

จิตแพทย์คือแพทย์ที่เรียนต่อเฉพาะทางด้านจิตเวช การรักษาด้วยยาจึงเป็นงานของแพทย์ ส่วนนักจิตวิทยาไม่ได้เรียนแพทย์ เครื่องมือหลักคือแบบทดสอบทางจิตวิทยา การให้การปรึกษา และการบำบัดทางจิตวิทยา

ถ้าคุณมาหาข้อมูลเพราะกำลังกังวลเรื่องใจของตัวเองหรือคนใกล้ตัว ลองอ่าน อาการของโรคซึมเศร้า และ โรควิตกกังวล ก่อน แล้วปรึกษาโรงพยาบาลใกล้บ้าน ส่วนที่เหลือของบทความนี้เน้นเส้นทางอาชีพ

ประเภทของนักจิตวิทยาและใบอนุญาต

นักจิตวิทยาแบ่งตามสาขาที่เรียนและงานที่ทำ สาขาที่เปิดสอนใน TCAS70 มีทั้งจิตวิทยาคลินิก จิตวิทยาการปรึกษา จิตวิทยาอุตสาหกรรมและองค์การ จิตวิทยาพัฒนาการ และจิตวิทยาชุมชน ในจำนวนนี้ จิตวิทยาคลินิกเป็นสาขาเดียวที่มีใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะ

ข้อมูลจากกองสถานพยาบาลและการประกอบโรคศิลปะ ณ 30 กันยายน 2569 นับสาขาการประกอบโรคศิลปะไว้ 9 สาขา และจิตวิทยาคลินิกเป็นสาขาเดียวด้านจิตวิทยา ถ้าอยากเห็นสายอาชีพเฉพาะทางอื่น เช่น จิตวิทยาการบิน ดู สายอาชีพที่น่าสนใจสำหรับนักจิตวิทยา

อยากเป็นนักจิตวิทยา ต้องเรียนอะไร

เริ่มจากปริญญาตรีสาขาจิตวิทยา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นวิทยาศาสตรบัณฑิต (วท.บ.) บางแห่งเป็นศิลปศาสตรบัณฑิต (ศศ.บ.) เช่น ม.เกษมบัณฑิต ม.ราชภัฏวไลยอลงกรณ์ และ ม.ราชภัฏจันทรเกษม ถ้าจะเป็นนักจิตวิทยาคลินิก ให้เลือกหลักสูตรที่คณะกรรมการวิชาชีพสาขาจิตวิทยาคลินิกรับรองไว้ เพราะวุฒิตรงสาขาเป็นเงื่อนไขแรกของการสอบใบอนุญาต

ชื่อปริญญาบอกได้คร่าว ๆ ว่าหลักสูตรเน้นทางไหน งานด้านการปรึกษาและแนะแนวในโรงเรียนมักอยู่ในคณะครุศาสตร์หรือศึกษาศาสตร์

ส่วนคณะจิตวิทยา จุฬาฯ มีปริญญาตรีสองหลักสูตร คือ วท.บ. จิตวิทยา และหลักสูตรนานาชาติสองปริญญา วท.บ. วิทยาศาสตร์จิตวิทยา ร่วมกับ University of Queensland

หลักสูตรที่พาไปสู่การสอบใบอนุญาตจิตวิทยาคลินิก

ข้อมูล ณ 10 กันยายน 2569 คณะกรรมการวิชาชีพสาขาจิตวิทยาคลินิกรับรองหลักสูตรไว้ 12 รายการ เป็นปริญญาตรี 10 แห่ง ปริญญาโท 1 แห่ง และปริญญาโทกับปริญญาเอก 1 แห่ง การรับรองแต่ละครั้งมีอายุ 5 ปี

ปริญญาตรีจิตวิทยาของจุฬาฯ ไม่อยู่ในรายการนี้ มีเฉพาะปริญญาโทและปริญญาเอกของคณะจิตวิทยา ก่อนสมัครเรียน ให้เปิด รายชื่อสถาบันที่คณะกรรมการวิชาชีพรับรอง แล้วเช็กทั้งชื่อหลักสูตรและช่วงปีที่รับรอง

เรียนจบสาขาอื่นแล้ว อยากเปลี่ยนมาสายนี้

เส้นทางที่เห็นได้จากรายชื่อข้างบน คือหลักสูตรบัณฑิตศึกษาที่คณะกรรมการรับรองในสาขาจิตวิทยาคลินิก ได้แก่ วท.ม. จิตวิทยาคลินิก ที่ศิริราช ม.มหิดล และ วท.ม. และ วท.ด. สาขาวิชาจิตวิทยาคลินิก ของคณะจิตวิทยา จุฬาฯ (หลักสูตรใหม่ พ.ศ. 2569)

คุณสมบัติผู้สมัครกำหนดโดยแต่ละหลักสูตร จึงต้องอ่านประกาศรับสมัครของคณะนั้นโดยตรง

ถ้ายังลังเลระหว่างหลายคณะ ลองอ่าน มนุษยศาสตร์เรียนอะไร มีสาขาไหน ประกอบ เพราะบางมหาวิทยาลัยเปิดจิตวิทยาไว้ในคณะนี้

สอบเข้าคณะจิตวิทยาด้วย TCAS70

คนที่จะเข้าเรียนปีการศึกษา 2570 สมัครผ่าน TCAS70 ซึ่งมี 4 รอบ คือ Portfolio, Quota, Admission และ Direct Admission แต่ละมหาวิทยาลัยใช้คะแนนคนละชุด บางแห่งใช้ TGAT อย่างเดียว บางแห่งใช้ A-Level ล้วน จึงต้องเปิดดูเกณฑ์ของหลักสูตรที่สนใจทีละแห่ง

ตัวอย่างเกณฑ์รอบ 3 ในระบบ myTCAS ณ ตุลาคม 2569: ม.นเรศวร ใช้ GPAX กับ TGAT ส่วน ม.เชียงใหม่ ใช้ A-Level ล้วน และจุฬาฯ มีทั้งแบบที่ใช้ TGAT ร่วมกับ A-Level คณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ และแบบที่ใช้ TGAT อย่างเดียว

เกณฑ์เหล่านี้ปรับได้ทุกปี ก่อนสมัครให้ค้นชื่อมหาวิทยาลัยหรือหลักสูตรที่ course.mytcas.com แล้วเช็กกำหนดการล่าสุดที่ myTCAS

ใบประกอบโรคศิลปะ สาขาจิตวิทยาคลินิก: สอบ ขึ้นทะเบียน ต่ออายุ

นักจิตวิทยาคลินิกต้องมีใบอนุญาตเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาจิตวิทยาคลินิก ตาม พ.ร.บ.การประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. 2542 ผู้ออกใบอนุญาตคือคณะกรรมการวิชาชีพสาขาจิตวิทยาคลินิก สังกัดกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข คุณต้องมีวุฒิตรงสาขา ฝึกปฏิบัติงานอย่างน้อย 6 เดือน และสอบความรู้ให้ผ่าน

1. ได้ปริญญาสาขาจิตวิทยาคลินิก หรือเรียนจิตวิทยาคลินิกเป็นวิชาเอก
2. ฝึกปฏิบัติงานในโรงพยาบาลหรือองค์กรที่คณะกรรมการวิชาชีพรับรอง ไม่น้อยกว่า 6 เดือน
3. สมัครสอบความรู้ตามประกาศประจำปี ผู้สมัครต้องมีอายุไม่ต่ำกว่า 20 ปีบริบูรณ์
4. สอบข้อเขียนและสอบสัมภาษณ์ ต้องได้ไม่ต่ำกว่า 60% ในแต่ละส่วน
5. ขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาต แล้วต่ออายุเมื่อใกล้หมดอายุ

ปี 2569 เปิดรับสมัครสอบผ่านระบบ Biz Portal ระหว่าง 20 พฤษภาคม–10 มิถุนายน 2569 ค่าสมัครสอบ 1,000 บาท

การสอบข้อเขียนมีวิชากฎหมาย และวิชาชีพจิตวิทยาคลินิก ทั้งแบบปรนัยและอัตนัย รายละเอียดอยู่ใน ประกาศรับสมัครและการสอบความรู้ สาขาจิตวิทยาคลินิก ประจำปี 2569

ผลสอบปี 2569 ประกาศเมื่อ 9 กรกฎาคม 2569 ส่วนประกาศสอบปี 2570 ยังไม่ออก ณ วันที่เขียนบทความนี้

ปริญญาตรีก็สอบได้ เพราะกฎหมายใช้คำว่าปริญญาสาขาจิตวิทยาคลินิก ไม่ได้ระบุว่าต้องเป็นปริญญาโท และรายชื่อหลักสูตรที่คณะกรรมการรับรองมีทั้งปริญญาตรีและปริญญาโท

ได้ใบอนุญาตแล้ว ใส่ไว้ใน Super Resume ให้นายจ้างเห็นตั้งแต่แรก กด “เพิ่มใบรับรอง” พิมพ์ชื่อใบอนุญาตในช่อง “ชื่อใบรับรอง/ใบอนุญาต” และใส่ชื่อคณะกรรมการวิชาชีพในช่อง “ออกโดย” (เข้าสู่ระบบหรือสร้าง Super Resume ก่อน)

อายุใบอนุญาตและการต่ออายุ

ตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2565 ใบอนุญาตใช้ได้จนถึงวันสิ้นปีปฏิทินของปีที่ห้านับแต่ปีที่ออกใบอนุญาต การต่ออายุต้องผ่านการพัฒนามาตรฐานการประกอบโรคศิลปะครบ 50 หน่วยคะแนน และยื่นคำขอภายใน 90 วันก่อนใบอนุญาตหมดอายุ ดู ประกาศการต่ออายุใบอนุญาต สาขาจิตวิทยาคลินิก

ใบอนุญาตจึงไม่ได้ใช้ได้ตลอดชีพ และไม่ได้ต่อทุก 3 ปีอย่างที่บางเว็บเขียนไว้ ณ 30 กันยายน 2569 ประเทศไทยมีผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาจิตวิทยาคลินิก 1,857 คน

ที่ทำงานของนักจิตวิทยา ภาครัฐและเอกชน

นักจิตวิทยาคลินิกทำงานได้ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และมหาวิทยาลัย ตามที่มาตรฐานวิชาชีพของคณะกรรมการวิชาชีพระบุไว้ ฝั่งราชการมีตำแหน่งนักจิตวิทยาและนักจิตวิทยาคลินิกในกลุ่มอาชีพแพทย์ พยาบาลและสาธารณสุข ส่วนคนจบจิตวิทยาที่ไม่ได้เป็นนักจิตวิทยาคลินิกก็ใช้ความรู้นี้กับงานในองค์กรได้หลายแบบ

หน่วยงานด้านสุขภาพจิตของรัฐ

หน่วยงานในสังกัดกรมสุขภาพจิตมีทั้งโรงพยาบาลจิตเวช เช่น โรงพยาบาลศรีธัญญา โรงพยาบาลสวนปรุง โรงพยาบาลสวนสราญรมย์ และโรงพยาบาลจิตเวชขอนแก่นราชนครินทร์ สถาบันด้านสุขภาพจิตเด็กและวัยรุ่น เช่น สถาบันราชานุกูล และศูนย์สุขภาพจิต 13 แห่ง ดู รายชื่อหน่วยงานในสังกัดกรมสุขภาพจิต

ถ้าตั้งใจรับราชการ อ่าน เคล็ดลับสมัครงานราชการ ประกอบ ส่วนงานในโรงพยาบาลและสถานพยาบาลเอกชน เปิดดูได้ที่ หางานสุขภาพและการแพทย์

จบจิตวิทยา แต่ไม่ได้ใช้ชื่อตำแหน่งนักจิตวิทยา

เรียนจิตวิทยาไม่ได้แปลว่าต้องทำงานในโรงพยาบาลอย่างเดียว ความรู้เรื่องพฤติกรรมคน การสัมภาษณ์ และการวัดผล ใช้ได้กับงานที่ชื่อตำแหน่งไม่มีคำว่านักจิตวิทยา โดยเฉพาะคนที่เรียนสายอุตสาหกรรมและองค์การ

• งาน HR เช่น สรรหาและคัดเลือก หรือพัฒนาบุคลากร อ่าน งาน HR มีกี่ประเภท แล้วดูตำแหน่งที่เปิดรับใน หางาน HR
• งานวิจัยผู้ใช้ (UX Research) ที่ต้องเข้าใจพฤติกรรมและความต้องการของคน อ่าน งาน UX/UI ทำอะไรบ้าง
• งานวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลที่ใช้ความรู้สถิติและระเบียบวิธีวิจัยที่เรียนมา

เงินเดือนนักจิตวิทยาเริ่มต้นเท่าไร

นักจิตวิทยาและนักจิตวิทยาคลินิกเป็นตำแหน่งประเภทวิชาการ ข้าราชการที่บรรจุตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2568 จึงได้เงินเดือนแรกบรรจุระดับปฏิบัติการตามคุณวุฒิ ตามหนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ ว 9/2567 วุฒิปริญญาตรี 4 ปีเริ่มที่ 18,150–19,970 บาท เป็นช่วง แต่ละหน่วยงานกำหนดอัตราภายในช่วงนี้

อัตรานี้ปรับขึ้นสองขั้นตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อ 28 พฤศจิกายน 2566 ถ้าเจอตัวเลขต่ำกว่านี้ในกระทู้เก่า ให้ดูปีที่เขียนก่อน เพราะอาจเป็นอัตราก่อนการปรับ เทียบกับสายงานราชการอื่นได้ใน เงินเดือนข้าราชการ 2568

ตารางนี้เป็นเงินเดือนข้าราชการตามคุณวุฒิเท่านั้น ยังไม่รวมเงินเพิ่มอื่น ส่วนการจ้างแบบอื่นและงานภาคเอกชน นายจ้างกำหนดเงินเดือนเอง วิธีเช็กที่ตรงที่สุดคือดูเงินเดือนที่ระบุในประกาศงานจริง

คุณสมบัติที่นักจิตวิทยาควรมี

งานนักจิตวิทยาคือการฟัง ทำความเข้าใจ และช่วยให้คนเห็นทางออกของตัวเอง คุณสมบัติที่ใช้ทุกวันจึงเป็นการฟังอย่างตั้งใจ ความเห็นอกเห็นใจโดยไม่ตัดสิน การรักษาความลับ และการใช้แบบทดสอบกับตัวเลขอย่างแม่นยำ เพราะผลประเมินมีผลต่อการดูแลคนคนหนึ่ง

อยากฝึกด้านอารมณ์ไว้ตั้งแต่ตอนเรียน ลองอ่าน วิธีพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ (EQ)

ถ้าอยากลองอ่านเรื่องจิตวิทยาใกล้ตัวก่อนตัดสินใจเรียน เริ่มจาก Introvert กับ Extrovert หรือ Gaslighting คืออะไร

เวลาสมัครงาน ให้เล่าคุณสมบัติเหล่านี้เป็นจุดแข็งที่มีตัวอย่างจริง ใน Strengths Assessment ของ Super Resume คุณเลือกจุดแข็ง เช่น “เป็นผู้ฟังที่ดี” และ “เห็นอกเห็นใจผู้อื่น” แล้วจัด 5 อันดับแรกให้ระบบสรุปไว้บนเรซูเม่ (เข้าสู่ระบบก่อน)

คำถามที่พบบ่อย

นักจิตวิทยากับจิตแพทย์ต่างกันอย่างไร

จิตแพทย์คือแพทย์เฉพาะทางด้านจิตเวช การรักษาด้วยยาเป็นงานของแพทย์ ส่วนนักจิตวิทยาใช้แบบทดสอบทางจิตวิทยา การให้การปรึกษา และการบำบัดทางจิตวิทยา

นักจิตวิทยาทุกคนต้องมีใบอนุญาตไหม

ในสาขาการประกอบโรคศิลปะ 9 สาขา มีจิตวิทยาคลินิกเป็นสาขาเดียวด้านจิตวิทยา นักจิตวิทยาคลินิกจึงต้องมีใบอนุญาต ส่วนตำแหน่งนักจิตวิทยาในราชการ มาตรฐานของ ก.พ. ขอเพียงปริญญาทางจิตวิทยา

จบจิตวิทยาทั่วไป เป็นนักจิตวิทยาคลินิกได้ไหม

กฎหมายกำหนดให้ผู้สอบมีปริญญาสาขาจิตวิทยาคลินิก หรือเรียนจิตวิทยาคลินิกเป็นวิชาเอก และฝึกปฏิบัติงานอย่างน้อย 6 เดือน ทางหนึ่งคือเรียนต่อปริญญาโทที่คณะกรรมการรับรอง เช่น ที่ศิริราช ม.มหิดล หรือคณะจิตวิทยา จุฬาฯ

ใบอนุญาตนักจิตวิทยาคลินิกมีอายุกี่ปี

ใช้ได้จนถึงวันสิ้นปีปฏิทินของปีที่ห้านับแต่ปีที่ออกใบอนุญาต การต่ออายุต้องมีหน่วยคะแนนพัฒนามาตรฐานครบ 50 หน่วย และยื่นภายใน 90 วันก่อนหมดอายุ

นักจิตวิทยาเงินเดือนเท่าไร

ข้าราชการตำแหน่งนักจิตวิทยาหรือนักจิตวิทยาคลินิก ระดับปฏิบัติการ ได้เงินเดือนแรกบรรจุตามคุณวุฒิ ปริญญาตรี 18,150–19,970 บาท ปริญญาโท 21,180–23,300 บาท และปริญญาเอก 25,410–27,960 บาท ตามอัตราที่ใช้ตั้งแต่ 1 พฤษภาคม 2568

แหล่งอ้างอิง

• กองสถานพยาบาลและการประกอบโรคศิลปะ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, การรับสมัครและการสอบความรู้เพื่อขอขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาต สาขาจิตวิทยาคลินิก ประจำปี 2569, การขอต่ออายุใบอนุญาต สาขาจิตวิทยาคลินิก และ การรับรองสถาบันการศึกษาโดยคณะกรรมการวิชาชีพ
• สำนักงาน ก.พ., มาตรฐานกำหนดตำแหน่งสายงานจิตวิทยาคลินิก และ สายงานจิตวิทยา
• ที่ประชุมอธิการบดีแห่งประเทศไทย (ทปอ.), myTCAS: ปฏิทิน TCAS70 และระบบค้นหาหลักสูตรและเกณฑ์การรับ TCAS70 (course.mytcas.com)
• กรมสุขภาพจิต, หน่วยงานในสังกัดกรมสุขภาพจิต
• หนังสือสำนักงาน ก.พ. ที่ นร 1012.3/ว 9 ลงวันที่ 9 เมษายน 2567 เรื่อง การกำหนดอัตราเงินเดือนสำหรับคุณวุฒิที่ ก.พ. รับรอง
• กองสถานพยาบาลและการประกอบโรคศิลปะ, จำนวนผู้ประกอบโรคศิลปะ ข้อมูล ณ วันที่ 30 กันยายน 2569 และประกาศผลการสอบความรู้ สาขาจิตวิทยาคลินิก ประจำปี 2569
• พระราชบัญญัติการประกอบโรคศิลปะ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม